ਆਰਸੀ ਛਿਲਤਰਾਂ ਸਰਗ਼ੋਸ਼ੀਆਂ

ਤਨਦੀਪ ਤਮੰਨਾ – "ਜੇ ਮੀਆਂ-ਬੀਵੀ ਦੋਵੇਂ ਲਿਖਦੇ ਹੋਣ ਤਾਂ..... " – ਹਰਜਿੰਦਰ ਕੰਗ

2011-07-05T18:15:00.000-07:00

ਦੋਸਤੋ! ਡੇਢ-ਦੋ ਕੁ ਸਾਲ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਯੂ.ਐੱਸ.ਏ. ਤੋਂ ਹਰਜਿੰਦਰ ਕੰਗ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਫ਼ੋਨ ਆਇਆ। ਗੱਲਾਂ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਮੀਆਂ-ਬੀਵੀ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਲੇਖਕ ਹੋਣ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਛਿੜ ਪਿਆ:

ਮੈਂ ਕਿਹਾ: “ ਕੰਗ ਸਾਹਿਬ! ਇਹ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਦੋਵੇਂ ਲਿਖਦੇ ਹੋਣ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ਼ ਲਿਖਤਾਂ ਬਾਰੇ ਸਲਾਹ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸੁਝਾਅ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ।”

ਮੇਰੇ ਏਨਾ ਆਖਣ ਦੀ ਦੇਰ ਸੀ ਕਿ ਕੰਗ ਸਾਹਿਬ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ: “ ਇਹ ਖ਼ਿਆਲ ਕਦੇ ਭੁੱਲ ਕੇ ਵੀ ਦਿਮਾਗ਼ ਵਿਚ ਨਾ ਲਿਆਈਂ ਕਿ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਲੇਖਕ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।”

ਮੈਨੂੰ ਬੜੀ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋਈ ਤੇ ਮੈਂ ਪੁੱਛਿਆ: “ ਕਿਉਂ ਕੰਗ ਸਾਹਿਬ?”

ਉਹ ਭੋਲ਼ਾ ਜਿਹਾ ਮੂੰਹ ਬਣਾ ਕੇ ਬੋਲੇ: “ ਤਨਦੀਪ, ਜੇ ਘਰ ਵਿਚ ਮੀਆਂ-ਬੀਵੀ ਦੋਵੇਂ ਲੇਖਕ ਹੋਣ ਤਾਂ ‘ਐਬ-ਤਨਾਫ਼ੁਰ’ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ :)

ਹਰਿਭਜਨ ਸਿੱਧੂ ਮਾਨਸਾ – ਗਿਣਤੀ ਜਾਂ ਨਿਪੁੰਨ ਅਦਾਕਾਰੀ – ਮੈਡਮ ਮੋਜਯੈਸਕਾ

2010-05-29T20:46:00.000-07:00

ਪੋਲੈਂਡ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਥੀਏਟਰ ਐਕਟ੍ਰੈੱਸ ਮੈਡਮ ਮੋਜਯੈਸਕਾ ਇਕ ਵਾਰ ਵਿਦੇਸ਼ ‘ਚ ਕਿਸੇ ਪਾਰਟੀ ‘ਚ ਹਾਜ਼ਰੀ ਭਰ ਰਹੀ ਸੀ।

........

ਹਾਜ਼ਿਰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਕਾਵਿ-ਨਾਟਕ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਸ਼ ਸੁਣਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਮੋਜਯੈਸਕਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ ਅਸਲ ਵਿਚ ਮੰਚ, ਰੌਸ਼ਨੀ, ਸੰਗੀਤ ਆਦਿ ਦੀ ਮੱਦਦ ਤੋਂ ਬਗੈਰ, ਪੂਰਾ ਮਾਹੌਲ ਨਾ ਹੋਣ ਸਕਣ ਕਰਕੇ ਡਾਇਲਾਗ ਡਲਿਵਰੀ ਵੇਲ਼ੇ ਮੇਰੀ ਯਾਦਾਸ਼ਤ ਦੀ ਰੇਲ ਪਟੜੀਓਂ ਲਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸੋ ਛੱਡੋ ਪਰੇ, ਐਵੇਂ ਬੇਰਸੀ ਹੋਵੇਗੀ।”

........

ਲੋਕ ਨਾ ਹੀ ਮੰਨੇ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, “ ਠੀਕ ਹੈ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪੋਲਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਹੀ ਕਿਸੇ ਨਾਟਕ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਸ਼ ਸੁਣਾ ਦਿੰਦੀ ਆਂ।”

.......

ਜਦੋਂ ਉਹ ਗਾਉਣ ਲੱਗੀ ਤਾਂ ਲੋਕ ਕੀਲੇ ਗਏ, ਸਮਾਪਤੀ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਤਾੜੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਹਾਲ ਗੁੰਜਾ ਦਿੱਤਾ। ਹਾਜ਼ਿਰ ਲੋਕਾਂ ‘ਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਸ ਪੋਲਿਸ਼ ਨਾਟਕ ਦਾ ਨਾਂ ਪੁੱਛਿਆ ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਉਸਨੇ ਅੰਸ਼ ਸੁਣਾਇਆ ਸੀ ਤਾਂ ਮੋਜਯੈਸਕਾ ਨੇ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ਅਸਲ ਵਿਚ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪੋਲਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਸੁਰ, ਤਾਲ ਬੱਧ ਲੈਅ ਵਿਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਕ ਤੋਂ ਸੌ ਤੱਕ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੀ ਸੁਣਾਈ ਹੈ।”

........

ਲੋਕ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਏਧਰ-ਓਧਰ ਝਾਕਣ ਲੱਗੇ।

ਬਲਜੀਤ ਬਾਸੀ - ਚੋਰੀ ਨੇ ਕਰਵਾਈ ਮਸ਼ਹੂਰੀ - ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸਿਰਜਣਾ

2010-05-27T20:44:00.000-07:00

ਇਸ 20 ਮਈ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ ਵਿਚ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਇਸ ਸਾਲ ਦਾ ਇਨਾਮ ਵੰਡ ਸਮਾਗਮ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸਿਰਜਣਾ ਨੂੰ ਇਸ ਸਾਲ ਦਾ ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਸਾਹਿਤਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦਾ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਹ ਇਕ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਤੇ ਢਾਈ ਲੱਖ ਰੁਪਿਆ ਲੈ ਕੇ ਅਮੀਰ ਹੋਏ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜ਼ਿੰਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਇਦ ਕਦੇ ਪੁੰਨ-ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਲਈ ਬੁਰੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਬਚ ਸਕੇ।

------

ਹੋਇਆ ਇਸ ਤਰਾਂ ਕਿ 22 ਮਈ ਨੂੰ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਕੁ ਵਜੇ(ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਵਜੇ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਵੱਲ ਕੋਈ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀ) ਉਹ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੇ ਰੌਅ ਵਿੱਚ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ 22 ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਬਜਾਜੀ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਤੋਂ ਸੂਟ ਪੜਵਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲੂਣ, ਤੇਲ ਤੇ ਲੱਕੜੀਆਂ: 43 ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਲਗਦੀ ਸਬਜ਼ੀ ਮਾਰਕਿਟ ਤੋਂ ਸਸਤੀ ਤੇ ਤਾਜ਼ੀ ਸਬਜ਼ੀ ਖਰੀਦਣ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਹ ਸਬਜ਼ੀ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਵਲੋਂ ਸੈੱਲ ਫੋਨ ਖੜਕਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਬਾਰ ਖਿੜਕੀਆਂ ਚਪੱਟ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਹਨ, ਕੋਈ ਭਾਣਾ ਵਰਤ ਗਿਆ ਹੈ।

-----

ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਹੁਰੀਂ ਘਬਰਾਏ ਹੋਏ ਉਨੀਂ ਪੈਰੀਂ ਘਰ ਪਰਤ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਰੂਤੀ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਚੋਰੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਦੇਖਿਆ, ਸਮਾਨ ਦੀ ਚੱਕ ਥੱਲ ਕੀਤੀ ਪਈ ਸੀ; ਬਿਸਤਰੇ ਖ਼ੂਬ ਫਰੋਲੇ ਪਏ ਸਨ। ਚੋਰਾਂ ਨੇ ਸਮਝਿਆ ਹੋਣਾ ਕਿ ਡਾਕਟਰ ਸਾਹਿਬ ਢਾਈ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟ ਬਿਸਤਰੇ ਹੇਠਾਂ ਵਿਛਾ ਕੇ ਉਪਰ ਸੌਂਦੇ ਹੋਣਗੇ। ਪਰ ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਚੋਰੀ ਹੋਇਆ ਉਹ ਸੀ ਦੋ ਘੜੀਆਂ, ਕੁਝ ਬਨਾਉਟੀ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਗਹਿਣੇ, ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਝਾਲ ਫਿਰਿਆ ਮੈਡਲ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁਕਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਚਲੋ ਬਚਾਅ ਹੋ ਗਿਆ, ਬਹਤਾ ਹਰਜਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਬਹੁਤੇ ਝੰਜਟ ਚ ਪੈਣ ਦੇ ਡਰੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੁਲਸ ਕੋਲ ਐਫ.ਆਈ.ਆਰ. ਵੀ ਦਰਜ ਨਾ ਕਰਾਈ, ਬੱਸ ਡੀ.ਡੀ.ਆਰ. ਨਾਲ ਹੀ ਗ਼ੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਪਰ ਜਦ ਘਰ ਆ ਕੇ ਹੋਰ ਫੋਲਾ-ਫਾਲੀ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਵਾਂ ਖ਼ਰੀਦਿਆ ਲੈਪਟੌਪ ਵੀ ਚੋਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਖ਼ੈਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੀ ਨਾ ਕੀਤੀ।

-----

ਪਰ ਅਗਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੋਈ ਕਿ ਪ੍ਰੈੱਸ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇਨਾਮ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਏਨੀ ਚੁੱਕ ਕੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ, ਚੋਰੀ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਉਤੇਜਿਤ ਹੋ ਉੱਠੀ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਤੇ ਟੀਵੀ ਚੈਨਲਾਂ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾ ਦੇ ਘਰ ਤਾਂਤਾ ਲੱਗਾ ਰਿਹਾ। ਚੋਰੀ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਖ਼ੂਬ ਉਛਾਲੀ ਗਈ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤਾਂ ਛਪੀਆਂ। ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਹੁਰੀਂ ਅੰਦਰੋਂ ਖ਼ੁਸ਼ ਸਨ ਕਿ ਜੇ ਏਨੀ ਕੁ ਚੋਰੀ ਨਾਲ ਏਨੀ ਪਬਲਿਸਿਟੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕੋਈ ਘਾਟੇ ਵਾਲਾ ਸੌਦਾ ਨਹੀਂ, ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਤੇ ਇਹ ਭਾਣਾ ਵਰਤ ਜਾਣਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਪਬਲੀਸਿਟੀ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਕਿੰਨੇ ਪੈਸੇ ਲੁਟਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਤਨਦੀਪ ਤਮੰਨਾ – ਮਰਸੀਆ ਬਨਾਮ ਕਸੀਦਾ – ਅੱਖਰ-ਅੱਖਰ ਸੱਚ

2010-04-26T18:25:00.000-07:00

ਕੱਲ੍ਹ ਸਰੀ 'ਚ ਉਰਦੂ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ 'ਚ ਜਾਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲ਼ਿਆ, ਇੰਝ ਕਹਿ ਲਓ ਮੈਂ ਡੈਡੀ ਜੀ ਬਾਦਲ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ਼ ਕੀਤਾ ਵਾਅਦਾ ਪੁਗਾਇਆ ਕਿ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਸਰੀ ‘ਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਅਦਬੀ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇਕ-ਇਕ ਵਾਰੀ ਤਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਅਟੈਂਡ ਕਰਾਂਗੀ। ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ 'ਚ ਦਾਖ਼ਿਲ ਹੁੰਦਿਆਂ ਡਾਇਰੈਕਟਰਜ਼ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਦੂਸਰੇ ਟੇਬਲ 'ਤੇ ਬੈਠ ਗਏ ਕਿ ਇਸ ਮੀਟਿੰਗ 'ਚ ਕੋਈ ਵਿਘਨ ਨਾ ਪਵੇ। ਮੀਟਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੇਖਣੀ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਿਨਫ਼ਾਂ 'ਤੇ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣੀ ਸੀ।

-----

ਕੋਈ ਗੱਲ ਚੱਲੀ ਤਾਂ ਅਚਾਨਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਇਕ ਬੀਬੀ ਪੰਜਾਬੀ 'ਚ ਬੋਲੀ; " ਹਾਂ ਜੀ ਮੈਨੂੰ ਪਤੈ ਕਿ ਮਰਸੀਆ, ਕਿਸੇ ਦੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੈ ਨਾ?"

..........

ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਤਾਂ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਪੁੱਛਾਂ ਕਿ .. “ਬੀਬੀ ਜੀ! ਜੇ ਮਰਸੀਆ ਤਾਰੀਫ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦੈ ਤਾਂ ਕਸੀਦਾ ਕਦੋਂ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦੈ..??” ਪਰ ਜਵਾਬ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਏਸੇ ਕਰਕੇ ਚੁੱਪ ਰਹੀ। ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਬੀਬੀ ਜੀ ਨੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਆਖਣਾ ਸੀ... “ ਕੁੜੀਏ! ਹੋਸ਼ ਕਰ ‘ਕਸੀਦਾ’ ਲਿਖਿਆ ਨਹੀਂ, ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ..।”

ਅਸ਼ਕੇ ਜਾਈਏ !!

ਹਰਿਭਜਨ ਸਿੱਧੂ ਮਾਨਸਾ – ਅਮਲਾਂ ‘ਤੇ ਹੋਣੇ ਨੇ ਨਬੇੜੇ - ਆਈਨਸਟਾਈਨ

2010-03-28T20:04:00.000-07:00

ਆਖਦੇ ਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਗਿਆਨੀ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਪਹਿਲੇ ਸੰਸਾਰ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਸਾਢੇ ਤਿੰਨ ਕਰੋੜ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਦੌਰਾਨ ਸਾਢੇ ਸੱਤ ਕਰੋੜ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ। ਦੱਸੋ ਕਿ ਤੀਜੇ ਮਹਾਂ-ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਕਿੰਨੇ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਜਾਣਗੇ?

..........

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, “ ਤੀਜੇ ਮਹਾਂ-ਯੁੱਧ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਦੱਸਣਾ ਜਾਂ ਠੋਸ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਦੇਣਾ ਤਾਂ ਬੜਾ ਹੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ, ਪਰ ਹਾਂ! ਚੌਥੇ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿਚ ਜ਼ਰੂਰ ਕੁਝ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।”

.......

ਓਥੇ ਹਾਜ਼ਿਰ ਲੋਕ ਸੁਣ ਕੇ ਬੜੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ ਕਿ ਤੀਜੇ ਬਾਰੇ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਕੁਝ ਕਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਤਾਂ ਫਿਰ ਚੌਥੇ ਬਾਰੇ ਕੀ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਦੱਸੇਗਾ?

.......

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਹੱਸ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, “ਸਾਥੀਓ! ਤੀਜੇ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਚਾਰ ਅਰਬ ਦੇ ਲਗਭਗ ਪਾਗਲ, ਬੇਵਕੂਫ਼ ਤੇ ਬੁਰਛੇ ਲੋਕ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਕਰ ਗੁਜ਼ਰਨਗੇ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਕਹਿਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ। ਚੌਥਾ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਇਉਂ ਠੋਕ ਵਜਾ ਕੇ ਕਹਿ ਸਕਦੈਂ ਕਿਉਂਕਿ ਤੀਜੇ ‘ਚ ਹੀ ਸਾਰੇ ਸਮੇਟੇ ਜਾਣਗੇ...ਚੌਥਾ ਵਾਪਰੇਗਾ ਹੀ ਨਹੀਂ...।”

ਦਰਵੇਸ਼ – “...ਅਸਾਂ ਨਈਂ ਜੋਬਨ ਰੁੱਤੇ ਮਰਨਾ...” – ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ

2010-02-18T19:48:00.000-08:00

ਇੰਡੀਅਨ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਕੰਪਨੀ ਵਾਲ਼ਿਆਂ ਨੇ ਜਦੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਉਹਦੀਆਂ ਨਜ਼ਮਾਂ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਿਆ ਤਾਂ ਉਹਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਾਪੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਨੂੰ ਦਿੰਦਿਆਂ ਆਖਿਆ, “ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਜੀ! ਅਸੀਂ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਰਿਕਾਰਡ ਅਸੀਂ ਅਜੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ। ਤੁਹਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਦੀ ਅਸਲ ਕਦਰ ਪਵੇਗੀ, ਉਦੋਂ ਰਿਲੀਜ਼ ਕਰਾਂਗੇ।”

...........

ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਹੱਸ ਕੇ ਝੱਟ ਬੋਲ ਪਈ, “ ਜਨਾਬ! ਫੇਰ ਵੇਖ ਲੈਣਾ! ਤੁਸੀਂ ਪੱਕਾ ਘਾਟੇ ‘ਚ ਜਾਓਂਗੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤਾਂ ਅਜੇ ਕਈ ਵਰ੍ਹੇ ਜਿਉਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।”

ਬਲਜੀਤ ਬਾਸੀ – “ਠਹਿਰੋ! ਮੈਂ ਜ਼ਰਾ ਬੇਗਮ ਨੂੰ ਵੀ ਲੈ ਆਵਾਂ” - ਡਾ: ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ( ਸਿਰਜਣਾ )

2010-02-04T19:24:00.000-08:00

ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕ ਤ੍ਰੈਮਾਸਿਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ‘ਸਿਰਜਣਾ’ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਡਾ: ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣੇ ਜਿਹੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੋਣ ਦਾ ਪ੍ਰਥਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਬੜੇ ਸ਼ਰਮੀਲੇ ਅਤੇ ਸਰਲ ਵਿਅਕਤੀ ਹਨ। ਇਕ ਵਾਰੀ ਜਦ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਦੌਰੇ ਤੇ ਆਏ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਲਾਸ ਐਂਜਲਸ ਰਹਿੰਦਾ ਦੋਸਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਦੀ ਇਕ ਬੜੀ ਮਹਿੰਗੀ ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਮਾਲ ਦਿਖਾਉਣ ਲੈ ਗਿਆ। ਇਸ ਮਾਲ ਵਿੱਚ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਐਕਟਰ, ਅਰਬ ਦੇ ਸ਼ੇਖ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਮੀਰ ਹੀ ਖ਼ਰੀਦਾਰੀ ਕਰਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਇਕ ਜਗ੍ਹਾ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਸੁਭਾਵਕ ਹੀ ਇਕ ਸੋਨੇ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੈਣ ਲੱਗ ਪਏ।

............

ਉਨ੍ਹਾਂ ਜਗਿਆਸਾਵੱਸ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਇਸ ਤਲਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ਿੱਪ ਕਰਨ ਦੀ ਕੀ ਵਿਧੀ ਹੈ, ਕੀ ਇਸ ਤੇ ਕੋਈ ਕਸਟਮ ਵਗੈਰਾ ਲਗਦਾ ਹੈ? ਉਥੇ ਦੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੋਈ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਸ਼ੇਖ਼ ਆ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਗੁਸਤਾਖ਼ੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਸ਼ੇਖ਼ਾਂ ਦੇ ਆਇਆਂ ਤੇ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਦਰ-ਮਾਣ ਵਜੋਂ ਮਾਲ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬੂਹੇ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਤਾਂ ਕਿ 'ਸ਼ੇਖ਼ ਸਾਹਿਬ' ਨਿਰਵਿਘਨ ਤੇ ਨਿਸਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਹੀਰੇ ਜਵਾਹਰਾਤ ਪਸੰਦ ਕਰ ਲੈਣ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਲ ਮਾਲਾ-ਮਾਲ ਹੋ ਜਾਵੇ।

............

ਹੁਣ ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਬੜੀ ਵੱਡੀ ਗ਼ਲਤ ਫਹਿਮੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਕੁੜਿੱਕੀ ਚੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਉਣ ਦੀ ਸਕੀਮ ਲੜਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹਤ ਲਈ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਵੱਲ ਝਾਕਿਆ ਪਰ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬਾਥ ਰੂਮ ਵੱਲ ਟਿੱਬ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।

...............

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਤਰਕੀਬ ਸੁੱਝੀ, ਉਹ ਬੋਲੇ, "ਇਸ ਮਾਲ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਬੜੀਆਂ ਵਧੀਆ ਮੇਰੀ ਪਸੰਦ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ, ਇੰਝ ਕਰੋ, ਇਸ ਤਲਵਾਰ ਨੂੰ ਤਾਂ ਸੇਵ ਕਰ ਲਓ, ਮੈਂ ਹੋਟਲ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਸਾਹਿਬਾ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਆਵਾਂ, ਉਸਨੇ ਵੀ ਬੜਾ ਕੁਝ ਖ਼ਰੀਦਣਾ ਹੈ।"

...................

ਸਾਰਾ ਅਮਲਾ-ਫੈਲਾ ਬੜਾ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਇਆ । ਉਹ ਸਾਰੇ "ਨੋ ਪਰੋਬਲਮ" ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਬੂਹੇ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਪਾਰਕ ਤੱਕ ਛੱਡਣ ਆਏ।

.............

ਮੂੰਹ ਲਟਕਾਈ ਦੋਸਤ ਵੀ ਨਾਲ ਆ ਰਲ਼ਿਆ। ਰਾਹ 'ਚ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਛੇੜਨ ਲੱਗੇ, "ਲੈ ਕੇ ਦੇਹ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਤਲਵਾਰ, ਤੂੰ ਹੀ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਸੀ।

ਤਨਦੀਪ ‘ਤਮੰਨਾ’ – “...ਦੱਸੋ ਭਲਾ! ਉਮਰਾਂ ‘ਚ ਕੀ ਰੱਖਿਐ...” – ਗੁਰਚਰਨ ਰਾਮਪੁਰੀ

2010-01-31T19:58:00.000-08:00

ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕ ਗੁਰਚਰਨ ਰਾਮਪੁਰੀ ਜੀ 81 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਹੋਏ ਤਾਂ ਦੋਸਤਾਂ-ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਵਧਾਈਆਂ ਦੇਣ ਲਈ ਫ਼ੋਨ ਕੀਤੇ।

........

ਦੋਸਤ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, “ ਜਨਮ ਦਿਨ ਦੀਆਂ ਮੁਬਾਰਕਾਂ ਰਾਮਪੁਰੀ ਸਾਹਿਬ! 81 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਹੋ ਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿੰਝ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ??”

.........

ਜ਼ਿੰਦਾ-ਦਿਲ ਤੇ ਹਾਜ਼ਰ-ਜਵਾਬ ਰਾਮਪੁਰੀ ਸਾਹਿਬ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, “ ਦੇਖੋ ਬਈ! ਜਦੋਂ ਮੈਂ 61 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤਾਂ ‘ਏਕਾ’ ਅੱਗੇ ਲਾ ਕੇ ‘ਛੀਕਾ’ ਪਿੱਛੇ ਲਾ ਕੇ ਸੋਚਦਾ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਮਸਾਂ 16 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹੋਇਆ ਹਾਂ। ਹੁਣ 81 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਮੈਂ ਉਹੀ ਕੀਤਾ ਹੈ, ‘ਏਕਾ’ ਅੱਗੇ ਤੇ ‘ਆਠਾ’ ਪਿੱਛੇ ਲਾ ਸੋਚ ਕੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਰਿਹਾਂ ਕਿ ਮੇਰੀ ਉਮਰ ਤਾਂ ਦੋ ਸਾਲ ਹੀ ਹੋਰ ਵਧੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਅਜੇ 18 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹੀ ਹੋਇਆ ਹਾਂ।”

*******

(ਸਰੋਤ: ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਸੂਤਰ)

ਗੁਰਦਰਸ਼ਨ ਬਾਦਲ – ਗੁਰੂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਟੱਪਣੇ...ਚੇਲੇ.....???

2010-01-23T20:49:00.000-08:00

ਇੱਕ ਉਸਤਾਦ ਗ਼ਜ਼ਲਗੋ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਨੇ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ: “ ਉਸਤਾਦ ਜੀ! ਤੁਸੀਂ ਸਾਲ ‘ਚ ਕਿੰਨੀਆਂ ਕੁ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਕਹਿ ਲੈਂਦੇ ਹੋਂ?”

............

ਉਸਤਾਦ ਜੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ: “ਇੱਕ ਸਾਲ ‘ਚ ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ...ਜਾਂ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਾਰ। ਤੇ ਤੂੰ?”

..........

ਸ਼ਾਗਿਰਦ: “ਉਸਤਾਦ ਜੀ! ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਹਰ ਵੇਲ਼ੇ ਗ਼ਜ਼ਲ ਔੜਦੀ ਐ। ਦੇਖ ਲਓ! ਮੈਂ ਤਾਂ ਪਖਾਨੇ ( Toilet ) ‘ਚ ਬੈਠਾ ਵੀ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਕਹਿ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।”

.........

ਉਸਤਾਦ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਚੁੱਪ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ: “ਹੂੰ! ਅੱਛਾ!! ਤਾਂ ਹੀ ਤੇਰੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਖਾਨੇ ਵਰਗੀ ਬਦਬੂ ਆਉਂਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ!”

ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ – ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਲਿਖਣੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ – ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ

2010-01-15T20:26:00.000-08:00

ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖਦਾ, ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਭੇਂਟ ਕਰਦਾ। ਆਪਣੇ ਨਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਐਮ.ਏ. ਜ਼ਰੂਰ ਲਿਖਦਾ। ‘ਸਵੇਰ ਸਾਰ’, ‘ਪਿੱਪਲ ਪੱਤੀਆਂ’, ‘ਟੋਏ ਟਿੱਬੇ’, ਦੇ ਮੁੱਢ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਂ ਇਉਂ ਲਿਖਿਆ:

ਕਰਤਾ: ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ

ਐਮ.ਏ. (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ)

ਆਨਰਜ਼ (ਪੰਜਾਬੀ)

.........

ਇਕ ਦਿਨ ਮੈਂ ਪੁੱਛਿਆ, “ ਕੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ?”

.........

ਉਸ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ ਨਹੀਂ! ਕਿਉਂ ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਸੌ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਹਨ ਤੇ ਛੀ ਸੌ ਦੁੱਗਲ। ਐਮ.ਏ. ਲਿਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।”

.........

ਮੈਂ ਆਖਿਆ, “ ਏਸੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਕੋਈ ਛੀ ਹਜ਼ਾਰ ਐਮ.ਏ. ਹਨ।”

........

ਉਹ ਝਟ ਬੋਲਿਆ, “ ਪਰ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ ਤਾਂ ਇੱਕੋ ਹੈ ਨਾ?”

...........

ਮੈਂ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, “ ਜੇ ਤੂੰ ਏਸ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ਼ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖਦਾ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਹੌਲ਼ੀ-ਹੌਲ਼ੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਦੁੱਗਲ ਵੀ ਇੱਕੋ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਫਿਰ ਨਾ ‘ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ’ ਦੀ ਲੋੜ ਪਵੇਗੀ, ਨਾ ‘ਐਮ.ਏ.’ ਦੀ।”

ਬਲਜੀਤ ਬਾਸੀ - ਜੇ ਤੂੰ ਰਾਜੇਸ਼ ਖੰਨਾ ਹੈਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਵੀ.... – ਕੇਵਲ ਸੂਦ

2010-01-03T10:37:00.000-08:00

ਇਕ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਇਕ ਵਧੀਆ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸਨ, ਕੇਵਲ ਸੂਦ । ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸੋਵੀਅਤ ਦੂਤਾਵਾਸ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ ਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ ਬੱਸ ਫੜ ਕੇ ਕੰਮ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਕ ਵਾਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬੱਸ ਮਿੱਸ ਹੋ ਗਈ ਤਾਂ ਅਚਾਨਕ ਇਕ ਕਾਰ ਆਈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗੂਠਾ ਦਿਖਾਉਣ ਤੇ ਰੁਕ ਗਈ। ਕਾਰ ਦੀ ਚਾਲਕ ਇਕ ਮਹਿਲਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਰਾਈਡ ਦੇਣਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਸ਼ਗਵਾਰ ਗੱਲਾਂ ਹੋਈਆਂ।

..........

ਮੰਜ਼ਿਲ ਪਹੁੰਚਣ ਤੇ ਉਤਰਨ ਲੱਗਿਆਂ ਕੇਵਲ ਸੂਦ ਨੇ ਕੁੜੀ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ,"ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਂ ਕੀ ਹੈ?"

...........

ਕੁੜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਧਰਿਆ ਨਾਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ," ਰਾਜੇਸ਼ ਖੰਨਾ!"

..............

ਕੇਵਲ ਸੂਦ ਹੇਠ ਉਤਾਂਹ ਦੇਖੇ ਕਿ ਕੁੜੀ ਉਸ ਨਾਲ ਮਖੌਲ ਕਰ ਗਈ, ਐਵੇਂ ਐਕਟਰ ਦਾ ਨਾਂ ਦੱਸ ਗਈ।

.............

ਜਾਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਕੁੜੀ ਨੇ ਕੇਵਲ ਸੂਦ ਤੋਂ ਪੁਛਿਆ,"ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਂ"?

..............

ਕੇਵਲ ਸੂਦ ਨੂੰ ਮੌਕਾ ਮਿਲ ਗਿਆ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦਾ, ਉਸਨੇ ਝੱਟ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਵਹੀਦਾ ਰਹਿਮਾਨ!"

ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ – ਦਰੋਪਦੀ ਬਣਨ ਲਈ ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਖ਼ਸਮਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਏ – ਅਜੀਤ ਕੌਰ

2009-12-31T17:33:00.000-08:00

ਅਜੀਤ ਕੌਰ ਧੜੱਲੇਦਾਰ ਔਰਤ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਔਰਤ ਦੇ ਇਸ਼ਕ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਚੱਲੇ ਤਾਂ ਉਹ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਅਜੀਤ ਕੌਰ ਅਜਿਹੀ ਬਦਨਾਮੀ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਤਮਗਾ ਸਮਝਦੀ ਹੈ।

ਇੱਕ ਦਿਨ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਟੈਲੀਫ਼ੋਨ ਕੀਤਾ। ਦੋ ਚਾਰ ਝੜਪਾਂ ਹੋਈਆਂ।

ਮੈਂ ਪੁੱਛਿਆ: “ ਕੀ ਹਾਲ ਏ?”

ਅਜੀਤ ਕੌਰ: “ਧੁਖ਼ ਰਹੀ ਆਂ।”

................

ਮੈਂ: “ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਏ। ਹੋਰ ਕੀ ਲਿਖ ਰਹੀ ਏਂ?”

ਅਜੀਤ ਕੌਰ: “ਸੁਆਹ ਤੇ ਖੇਹ।”

.................

ਮੈਂ: “ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਕੀ ਕਰ ਰਹੀ ਏਂ?”

ਅਜੀਤ ਕੌਰ: “ ਦੋ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਕੱਢ ਰਹੀ ਹਾਂ – ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਖ਼ਸਮ ਹੋਣ। ਮੇਰੇ ਦੋ ਖ਼ਸਮ ਹਨ! ਹਾਲੇ ਤਿੰਨ ਖ਼ਸਮਾਂ ਦੀ ਹੋਰ ਲੋੜ ਐ, ਫਿਰ ਮੈਂ ਸਤੀ ਦਰੋਪਦੀ ਬਣ ਜਾਵਾਂਗੀ। ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਦਰੋਪਦੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਏ। ਕਾਸ਼! ਮੇਰੇ ਪੰਜ ਖ਼ਸਮ ਹੁੰਦੇ !"

ਦਰਵੇਸ਼ – ਕੰਮ ਚਲਾਊ ਕਿ ਅਸਲੀ ਐਡੀਟਰ? - ਇਮਰੋਜ਼

2009-12-19T18:17:00.000-08:00

ਇਕ ਦਿਨ ਇਮਰੋਜ਼ ਆਰਸੀ ਦੇ ਭਾਪਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਗਏ, ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਦਾ ਐਡੀਟਰ ਨਵਤੇਜ ਸਿੰਘ ਵੀ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।

.........

ਇਮਰੋਜ਼ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੇੜਦਿਆਂ ਆਖਿਆ, “ ਰੱਬ ਖ਼ੈਰ ਕਰੇ! ਅੱਜ ਤਾਂ ਏਥੇ ਦੋ ਦੋ ਐਡੀਟਰ ਖਲੋਤੇ ਹੋਏ ਨੇ।”

........

ਨਵਤੇਜ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਆਖਿਆ, ਪਰ ਭਾਪਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, “ ਬਈ! ਮੈਂ ਕਾਹਦਾ ਐਡੀਟਰ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਐਵੇਂ ਕੰਮ ਚਲਾਊ ਐਡੀਟਰ ਹਾਂ।”

.........

ਇਮਰੋਜ਼ ਵੀ ਹਾਜ਼ਰ-ਜਵਾਬ ਸੀ। ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, “ ਪਰ ਭਾਪਾ ਜੀ! ਤੁਸੀਂ ‘ਆਰਸੀ’ ਦੇ ਟਾਈਟਲ ਤੇ ਤਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਲਿਖਿਆ – ‘...ਕੰਮ ਚਲਾਊ ਐਡੀਟਰ....’??”

ਸੁਰਿੰਦਰ ਸੋਹਲ – ਤੋਰੀਆਂ ‘ਚ ਦਿਲ ਵਸਦਾ – ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਕੰਵਲ

2009-12-02T20:47:00.000-08:00

ਨਿਊਯਾਰਕ ਤੋਂ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸੋਹਲ, ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਨਿਊਯਾਰਕ, ਕੇ ਐਲ ਗਰਗ ਅਤੇ ਬਲਦੇਵ ਗਰੇਵਾਲ ਨਿਆਗਰਾ ਫਾਲਜ਼ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰ ਪ੍ਰੋ. ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਕੰਵਲ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਗਏ। ਉਦੋਂ ਪ੍ਰੋ. ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਕੰਵਲ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਲਿਖਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮੀਆਂ ਤੋਰੀਆਂ (ਡਾਨੀਆਂ) ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਨਾਂ ਦੋ ਵਾਰ ਗਿਨੀਜ਼ ਬੁੱਕ ਵਿਚ ਦਰਜ ਕਰਵਾ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਤੋਰੀਆਂ ਦੋ-ਢਾਈ ਫੁੱਟ ਤੱਕ ਲੰਮੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਤੋਰੀਆਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 57 ਇੰਚ, ਫਿਰ 76 ਇੰਚ ਤੇ ਮਗਰੋਂ ਜਾ ਕੇ 84 ਇੰਚ ਵੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

ਉਂਕਾਰਪ੍ਰੀਤ ਟੋਰਾਂਟੋ ਤੋਂ ਨਿਆਗਰਾ ਫਾਲਜ਼ ਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਖ਼ੂਬ ਖੱਪ ਪਾਉਂਦੇ ਰਹੇ।

ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਸਵਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਨਾਸ਼ਤਾ ਕੀਤਾ। ਵਾਪਸੀ ਵੇਲੇ ਸਾਰੇ ਜਣੇ ਤੋਰੀਆਂ ਕੋਲ਼ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ।

........

ਸੁਰਿੰਦਰ ਸੋਹਲ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ,‘ਕੰਵਲ ਸਾਹਿਬ ਤੁਸੀਂ ਜਦੋਂ ਕਦੇ ਤੋਰੀਆਂ ਦੀ ਸਬਜ਼ੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੋਈ ਤੋਰੀ ਤੋੜਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਏਦਾਂ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਕਿਤੇ ਇਸਨੇ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਨਾ ਹੋ ਜਾਣਾ ਹੋਵੇ।’

........

ਪ੍ਰੋ. ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਕੰਵਲ ਨੇ ਕਿਹਾ,‘ਨਹੀਂ, ਹਰ ਤੋਰੀ ਦੀ ਬਣਤਰ ਦੇਖ ਕੇ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਜਾਂਦੈ ਕਿ ਕਿਹੜੀ ਨੇ ਵੱਡੀ ਹੋਣੈ।’

........

ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਨਿਊਯਾਰਕ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘ਸਾਨੂੰ ਇਕ ਤੋਰੀ ਦੇ ਦਿਉ, ਅਸੀਂ ਜਾ ਕੇ ਬਣਾਵਾਂਗੇ ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਾਂਗੇ।’

ਪ੍ਰੋ. ਕੰਵਲ ਕੈਂਚੀ ਲੈ ਆਇਆ। ਉਸਨੇ ਬੜੇ ਗ਼ੌਰ ਨਾਲ ਤੋਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਤੇ ਇਕ ਤੋਰੀ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀ।

ਸਭ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਏ।

.............

ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਉਂਕਾਰਪ੍ਰੀਤ ਟੋਰਾਂਟੋ ਤੋਂ ਪ੍ਰੋ. ਕੰਵਲ ਦਾ ਕੰਪਿਊਟਰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਆਇਆ।

ਉਸਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, ‘ਕੰਵਲ ਸਾਹਿਬ, ਤੁਸੀਂ ਤੋਰੀਆਂ ਦੀ ਸਬਜ਼ੀ ਵੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਓ?’

...........

ਪ੍ਰੋ. ਕੰਵਲ ਨੇ ਕਿਹਾ,‘ਨਹੀਂ, ਕੀ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਕਿਹੜੀ ਤੋਰੀ ਨੇ ਲੰਬੀ ਹੋ ਜਾਣੈਂ।’

...........

ਉਂਕਾਰਪ੍ਰੀਤ ਨੇ ਕਿਹਾ,‘ਪਰ ਉਸ ਦਿਨ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕਹਿਣ ’ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਇਕਦਮ ਤੋਰੀ ਕੱਟ ਕੇ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।’

.............

ਪ੍ਰੋ. ਕੰਵਲ ਬੋਲਿਆ, ‘ਉਂਕਾਰ, ਦੇਖ ਬੰਦੇ ਕਿੱਡੀ ਦੂਰੋਂ ਆਏ ਸੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਤੋਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਕੈਂਚੀ ਨਾਲ ਤੋਰੀ ਕੱਟ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਦੀ ਹਾਲਤ ਜਾਂ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਜਾਂ ਰੱਬ ਜਾਣਦਾ ਹੋਊ...।’

ਹਰਿਭਜਨ ਸਿੱਧੂ ਮਾਨਸਾ – ਮੈਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬੈਠਾ ਹਾਂ – ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਵਿਦਿਆ ਸਾਗਰ

2009-12-01T22:07:00.000-08:00

ਪੰਡਤ ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਵਿਦਿਆ ਸਾਗਰ ਕਿਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਜਿਹੜੀ ਗੱਡੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਫੜਨੀ ਸੀ,ਉਹ ਖਚਾਖਚ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਸੀਟ ਦੀ ਭਾਲ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਮੁਸਾਫ਼ਿਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪਈ ਇੱਕ ਖ਼ਾਲੀ ਸੀਟ ਨਜ਼ਰ ਪਈ।, ਉਹ ਝਟਪਟ ਉੱਥੇ ਜਾ ਬੈਠੇ।

..........

ਗੋਰਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਇਸ ਵਤੀਰੇ ਤੇ ਡਾਹਢਾ ਗੁੱਸਾ ਆਇਆ।

ਉਹਨਾਂ ‘ਚੋਂ ਇੱਕ ਬੁੜਬੁੜਾਇਆ, “ ਮੂਰਖ!”

..........

ਦੂਜੇ ਜੇ ਕਿਹਾ, “ ਗਧਾ!”

.....

ਈਸ਼ਵਰ ਜੀ ਨੇ ਝੱਟ ਮੋੜਵਾਂ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, “ ਜੀ ਹਾਂ! ਤੁਸੀਂ ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ ਕਿਹੈ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ‘ਦੋਹਾਂ’ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬੈਠਾ ਹਾਂ।”

ਤਨਦੀਪ 'ਤਮੰਨਾ' - ਅਜਬ ਪ੍ਰੇਮ ਕੀ ਗਜ਼ਬ ਕਹਾਨੀ - ਗੁਰਮੀਤ ਬਰਾੜ

2009-11-21T20:14:00.000-08:00

ਦੋਸਤੋ! ਪਿਛਲੇ 15-20 ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਮੈਂ ਸਵਾਈਨ ਫਲੂ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੀ ਪੀੜਤ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਡੇ ਮੋਹ ਅਤੇ ਦੁਆਵਾਂ ਸਦਕਾ ਹੌਲ਼ੀ-ਹੌਲ਼ੀ ਸਿਹਤਯਾਬ ਹੋ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਈਮੇਲਾਂ ਭੇਜ ਕੇ ਲਵਾਈ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਸਦੇ ਸ਼ਾਇਰ ਗੁਰਮੀਤ ਬਰਾੜ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਹਫ਼ਤੇ ਮੇਰੀ ਉਦਾਸੀ ਇਸ ਲਤੀਫ਼ੇ ਨਾਲ਼ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਆਰਸੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ਼ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦਿਆਂ ਮੈਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ:

ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀ – ਇੱਕ ਦੁਖਾਂਤ

ਇੱਕ ਸੂਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੁਰਗੀ ਨਾਲ਼ ਪਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਦਿਨ ਬੀਤਦੇ ਗਏ। ਆਖ਼ਿਰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਹੋਠਾਂ ਦੀ ਛੋਹ ਦੇ ਕੇ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਜਜ਼ਬੇ ਦਾ ਇਜ਼ਹਾਰ ਕੀਤਾ।

ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੀ ਸੁਰਖ਼ੀ ਸੀ:

ਇੱਕ ਸੂਰ ਦੀ ‘ਬਰਡ ਫਲੂ’ ਨਾਲ਼ ਤੇ ਇੱਕ ਮੁਰਗੀ ਦੀ ‘ਸਵਾਈਨ ਫਲੂ’ ਨਾਲ਼ ਮੌਤ

'ਅਜਬ ਪ੍ਰੇਮ ਕੀ ਗਜ਼ਬ ਕਹਾਨੀ'

ਹਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰ – ਕਾਸ਼! ਸਭਾ ਨੇ ਸਨਮਾਨ...ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਦਿਲ ਵਿਚ ਰਹਿ ਗਈਆਂ

2009-10-23T11:00:00.000-07:00

ਇੱਕ ਵਾਰ ਮੇਰੇ ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ ਦੋਸਤ ਦਾ, ਇੱਕ ਸਭਾ ਵਾਲ਼ਿਆਂ ਨੇ ਉਸਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਬਦਲੇ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬਣਾਇਆ। ਅਸੀਂ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਸਮੇਂ ਮੁਤਾਬਿਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਸਭਾ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਦਿਨ ਸਨਮਾਨ ਸਮਾਰੋਹ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵੀ ਉਲੀਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਦੋ ਸ਼ਬਦ ਬੋਲ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਸਨਮਾਨ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲੈ ਕੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਬੈਠਾ।

................

ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਜੋ ਕਲਾਤਮਕ ਪੱਖ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਕਾਊ, ਊਣਤਾਈਆਂ ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਘਟੀਆ ਪੱਧਰ ਦਾ ਸੀ। ਸਲੀਕੇ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਾਡਾ ਓਥੇ ਬੈਠੇ ਰਹਿਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਵੀ ਸੀ ਤੇ ਮਜਬੂਰੀ ਵੀ। ਜਦੋਂ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਦੀ ਹੱਦ ਹੋ ਗਈ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਦੋਸਤ ਆਪਣੀ ਸਿਰੇ ਦੀ ਬੇਵੱਸੀ ਪ੍ਰਗਟਾਉਦਿਆਂ ਮੇਰੇ ਕੰਨ ’ਚ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, “ਯਾਰ ਕੀ ਕਰੇ ਬੰਦਾ, ਆਹ ਹੁਣ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਮੇਰਾ ਸਨਮਾਨ ਜਿਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਬਾਰੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਦਾ ਮਜ਼ਾ ਬਹੁਤ ਆਉਣਾ ਸੀ।”

ਹਰਿਭਜਨ ਸਿੱਧੂ ਮਾਨਸਾ – ਸ਼ਾਇਰੀ ਦਾ ਵਰ ਕਿ ਸਰਾਪ? – ਮਜਾਜ਼ ਲਖਨਵੀ

2009-10-21T10:00:00.000-07:00

ਉਰਦੂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਾਇਰ ਮਜਾਜ਼ ਸਾਹਿਬ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਬੂਹੇ ‘ਤੇ ਕੁਰਸੀ ਡਾਹੀ ਬੈਠੇ ਸਨ ਕਿ ਇੱਕ ਮੰਗਤੇ ਨੇ ਆ ਅਲਖ ਜਗਾਈ।

“ਮੇਰੇ ਹਜ਼ੂਰ! ਕੁਝ ਦੇ ਦਿਓ!” ਮੰਗਤਾ ਵਾਹਵਾ ਦੇਰ ਮਿੰਨਤਾਂ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ।

...........

ਮਜਾਜ਼ ਸਾਹਿਬ ਆਪਣੇ ਰੰਗ ਵਿਚ ਭੰਗ ਪੈਂਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, “ ਹੁਣ ਜਾਹ ਯਾਰ ਪਰ੍ਹਾਂ, ਕਿਉਂ ਤੰਗ ਕਰੀ ਜਾਨੈਂ, ਹੈ ਨੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲ਼ ਕੁਝ ਤੈਨੂੰ ਦੇਣ ਲਈ। ਜਾਹ! ਖ਼ੁਦਾ ਦਾ ਵਾਸਤਾ!”

ਪਰ ਮੰਗਤਾ ਉੱਥੇ ਹੀ ਪੈਰ ਗੱਡ ਕੇ ਖਲੋਤਾ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਹੋਰ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੇਲੜੀਆਂ ਕੱਢਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ।

..............

ਮਜਾਜ਼ ਸਾਹਿਬ ਤੰਗ ਆਕੇ ਦੋ-ਚਾਰ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਕੱਢਣ ਪਿੱਛੋਂ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, “ ਜਾਹ! ਤੁਰਦਾ ਬਣ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਅਜਿਹਾ ਸਰਾਪ ਦਿਆਂਗਾ ਕਿ ਉਮਰ ਭਰ ਪਛਤਾਵੇਂਗਾ।”

................

“ਜੀ ਠੀਕ ਏ, ਸਰਾਪ ਈ ਦੇ ਦਿਓ, ਕੁਝ ਤਾਂ ਦੇ ਹੀ ਦਿਓ,” ਮੰਗਤਾ ਢੀਠ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲਿਆ।

..........

ਏਨਾ ਸੁਣ ਕੇ ਮਜਾਜ਼ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਉਠਾ ਕੇ ਦੁਆ ਕੀਤੀ, “ ਯਾ ਮੇਰੇ ਮਾਲਿਕ! ਇਹਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਇਰ ਬਣਾ ਦੇ...!”

ਦਰਵੇਸ਼ – ਅਕਲ ਬਿਨਾ ਖੂਹ ਖ਼ਾਲੀ – ਇਮਰੋਜ਼

2009-10-15T20:57:00.000-07:00

ਨਵਯੁਗ ਪ੍ਰੈਸ ਵਿਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਦੀ ਇਕ ਨਜ਼ਮ ਛਪ ਰਹੀ ਸੀ:

“ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਬੂਹੇ ‘ਤੇ ਆਣ ਢੁੱਕਾ,

ਕਿਸੇ ਕਿਰਨ ਨਾ ਉੱਠ ਕੇ ਤੇਲ ਚੋਇਆ”

...............

ਉਸ ਸਮੇਂ ਉੱਥੇ ਇਕ ਸਾਹਿਤਕਾਰਨੁਮਾ ਸੱਜਣ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਆਖਣ ਲੱਗੇ, “ ਇਹ ਹੋ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਕਿ ਸੂਰਜ ਆ ਜਾਏ ਤੇ ਕਿਰਨ ਨਾ ਆਵੇ...।”

............

ਕੋਲ਼ ਬੈਠੇ ਇਮਰੋਜ਼ ਜੀ ਬੋਲੇ, “ ਜਨਾਬ! ਬਿਲਕੁਲ ਹੋ ਸਕਦੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਦੁਨੀਆਂ ‘ਚ ਤਾਂ ਆ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਉਹਨੂੰ ਅਕਲ ਨਾ ਆਵੇ..।”

ਤਨਦੀਪ ‘ਤਮੰਨਾ’ – “ਟਿਕਟ ਮਿਲ਼ਣੀ ਤੇ ਕਿਤਾਬ ਛਪਵਾਉਂਣੀ ਸੌਦਾ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ” – ਸੁਰਿੰਦਰ ਸੋਹਲ

2009-10-11T21:35:00.000-07:00

ਨਿਊ ਯੌਰਕ, ਅਮਰੀਕਾ ਵਸਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸੋਹਲ ਨੂੰ ਟਿਕਟ ਮਿਲ਼ ਗਈ। ਟਿਕਟ ਦਾ ਖ਼ਰਚ, ਕੋਰਟ ਫੀਸ ਤੇ ਸਟੇਟ ਟੈਕਸ ਪਾ ਕੇ ਉਹ ਟਿਕਟ 285 ਅਮਰੀਕਨ ਡਾਲਰ ਵਿਚ ਪਈ।

...............

ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਤਸੱਲੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸੋਹਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਿਹਾ,‘ਚਲੋ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਈਂ, ਸਮਝ ਲਵਾਂਗੇ ਇਕ ਹੋਰ ਕਿਤਾਬ ਹੀ ਛਪਾ ਲਈ।’

...............

ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸੋਹਲ ਵੱਲ ਟੇਢੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਭੋਲੇਪਨ ਨਾਲ਼ ਕਿਹਾ, “ਹੂੰ! ਇਹਦਾ ਮਤਲਬ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਟਿਕਟ ਮਿਲਣੀ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਕਿਤਾਬ ਛਪਣੀ, ਇੱਕੋ ਜਿੰਨੀਆਂ ਹੀ ਦੁਖਦਾਈ ਘਟਨਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ....?”

(ਸਰੋਤ-ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਸੂਤਰ)

ਹਰਿਭਜਨ ਸਿੱਧੂ ਮਾਨਸਾ – ਕੰਡਿਆਂ ਦੀ ਚੋਭ ਦੱਸਦੀ ਏ ਕਿ ਫੁੱਲ ਸੋਹਣਾ ਏਂ- ਮਿਲਟਨ

2009-10-04T21:13:00.000-07:00

‘ਪੈਰਾਡਾਈਜ਼ ਲੌਸਟ’ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕ ਮਿਲਟਨ ਦੀ ਨਿਗ੍ਹਾ ਚਾਲ਼ੀ ਕੁ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ‘ਚ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ। ਮਿਲਟਨ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੁਸਨ ਦਾ ਗ਼ੁਮਾਨ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਨਿਗ੍ਹਾ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਉਸ ਨਾਲ਼ ਹੋਰ ਵੀ ਭੈੜਾ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੀ।

.............

ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਕਿ ਮਿਲਟਨ ਦੇ ਇਕ ਮਿੱਤਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ: “ਯਾਰ! ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਤਾਂ ਸੂਹੇ ਗੁਲਾਬੀ ਫੁੱਲ ਜਿਹੀ ਕੋਮਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।”

.............

ਸੁਣਕੇ ਮਿਲਟਨ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ: “ ਮਿੱਤਰਾ! ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਠੀਕ ਹੀ ਆਖਦੇ ਹੋਵੋਂਗੇ। ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਨ੍ਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਉਸਦੇ ਕੰਡਿਆਂ ਦੀਆਂ ਚੋਭਾਂ ਅਕਸਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।”

ਦਰਵੇਸ਼ – ਜ਼ਿੰਦਗੀ ‘ਚ ਦੋ ਇਸ਼ਕ ਨਸੀਬ ਹੋਣਾ ਥੋੜ੍ਹੀ ਗੱਲ ਹੈ? - ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ

2009-09-18T20:27:00.000-07:00

ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਸਾਰਿਕਾ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਕਨ੍ਹਈਆ ਲਾਲ ਨੰਦਨ ਨੇ ਅਜੀਤ ਕੌਰ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਲੈਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ। ਨਾਲ਼ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਆਖਿਆ’ “ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਨੇ ਰਸੀਦੀ ਟਿਕਟ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਇਸ਼ਕ ਲਿਖੇ ਹਨ, ਇਹ ਘੱਟ ਜਾਪਦੇ ਹਨ, ਤੂੰ ਪੁੱਛ ਕੇ ਬਾਕੀ ਵੀ ਲਿਖ ਲਿਆਵੀਂ।”

.......

ਅਜੀਤ ਕੌਰ ਨੇ ਆਉਂਦਿਆਂ ਨੰਦਨ ਦੀ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਇਹੀ ਪਹਿਲਾ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ ਫੇਰ ਲਿਖ.... ਕਿ ਨੰਦਨ ਨੂੰ ਤਾਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ‘ਚ ਇੱਕ ਇਸ਼ਕ ਵੀ ਨਸੀਬ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਦੋ ਨਸੀਬ ਹੋ ਗਏ ਨੇ, ਕੀ ਇਹ ਥੋੜ੍ਹੀ ਗੱਲ ਹੈ?”

ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ – “ਦੋ ਅੰਨ੍ਹੇ – ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ ਤੇ...?”

2009-09-09T18:06:00.001-07:00

ਰੇਡਿਓ ਲਈ ‘ਲੋਹਾ ਕੁੱਟ’ ਨਾਟਕ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੇਰੇ ਅਤੇ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ ‘ਚ ਖਹਿਬੜ ਨਾਲ਼ ਸਾਡੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿਚ ਇੱਕ ਗੰਢ ਪੈ ਗਈ! ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਦੋਸਤੀ ਦੀ ਗੰਢ ਨਹੀਂ, ਅਕਸਰ ਸਮਝ ਦੀ ਗੰਢ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਰੜਕ ਦੀ ਗੰਢ।

----

ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ ਮੈਂ ਨਾਟਕ ‘ਕੁਆਰੀ ਟੀਸੀ’ ਲਿਖਿਆ। ਦੁੱਗਲ ਨੇ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਮੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਅੱਠ ਮਹੀਨੇ ਨਾ ਮੈਂ ਕੋਈ ਨਾਟਕ ਲਿਖਿਆ ਨਾ ਦੁੱਗਲ ਨੇ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਨਾਟਕ ਬਰੌਡਕਾਸਟ ਕੀਤਾ।

.......

ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਸਨੇ ਆਖਿਆ, “ ਨਾਟਕ ਲਿਖਣਾ ਭੁੱਲ ਗਿਐਂ ਨਾ? ਕੋਈ ਲਿਖਿਆ ਈ ਨੀ ਨਾਟਕ?”

.......

“ਨਹੀਂ।”

.........

“ ਫਿਰ ਤੂੰ ਨਾਟਕਕਾਰ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਜਿਹੜੇ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਨਾਟਕ ਦੇ ਭੈੜਾ ਆਖੇ ਜਾਣ ਉੱਤੇ ਨਾਟਕ ਲਿਖਣੇ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੌਣ ਕਲਾਕਾਰ ਮੰਨੇਗਾ? ਲੋਕ ਮੇਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਭੈੜਾ ਆਖਦੇ ਨੇ, ਫੇਰ ਵੀ ਮੈਂ ਲਿਖਦਾਂ--”

...........

ਗੱਲ ਠੀਕ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਗ਼ੁੱਸਾ ਕਿਸ ਉੱਤੇ? ਦੁੱਗਲ ਉੱਤੇ ਕਿ ਨਾਟਕ ਉੱਤੇ?

------

ਇਹਨੀਂ ਦਿਨੀਂ ਮੈਂ ਇੱਕ ਨਿੱਕਾ ਜਿਹਾ ਨਾਟਕ ਲਿਖਿਆ: ਦੋ ਅੰਨ੍ਹੇ। ਦੁੱਗਲ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਡਿਊਸ ਕੀਤਾ। ਅਖ਼ਬਾਰ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛਾਪਿਆ: ਦੋ ਅੰਨ੍ਹੇ --- ਲੇਖਕ ਗਾਰਗੀ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੁੱਗਲ।

...........

ਰੇਡਿਓ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿਚ ਮਖੌਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਦੋ ਅੰਨ੍ਹੇ – ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ ਤੇ ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ।

ਹਰਿਭਜਨ ਸਿੱਧੂ ਮਾਨਸਾ – 'ਸ਼ਰਬਤ-ਏ-ਦੀਦਾਰ' ਦਾ ਮੁੱਲ – ਸ਼ੁਕਲ

2009-09-05T20:14:00.000-07:00

ਆਚਾਰੀਆ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਸ਼ੁਕਲ ਇੱਕ ਵਾਰ ਲਾਲਾ ਭਗਵਾਨ ਦੀਨ ਅਤੇ ਬਾਬੂ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਵਰਮਾ ਜੀ ਨਾਲ਼ ਜੇਠ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਭਿਅੰਕਰ ਗਰਮੀ ਦੌਰਾਨ ਲਖਨਊ ਦੇ ਅਮੀਨਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਪਾਰਕ ਵਿਚ ਇੱਕ ਸ਼ਰਬਤ ਵਾਲ਼ੀ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਤੇ ਗਏ। ਸ਼ਰਬਤ ਇੱਕ ਬਦਸੂਰਤ, ਕਾਲ਼ੀ-ਕਲੂਟੀ ਜਿਹੀ ਅਧਖੜ੍ਹ ਉਮਰ ਦੀ ਸੁਆਣੀ ਬਣਾ ਕੇ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ। ਸ਼ਰਬਤ ਦੇ ਪੈਸੇ ਵੀ ਉਸਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੀ ਮੰਗ ਲਏ। ਲਾਲਾ ਜੀ ਤੇ ਵਰਮਾ ਜੀ ਨੇ ਏਨੇ ਪੈਸੇ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

................

ਏਸੇ ਗੱਲ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਮੁੱਛਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮਿੰਨ੍ਹਾ-ਮਿੰਨ੍ਹਾ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ੁਕਲ ਜੀ ਬੋਲੇ, “ ਦੇ ਦਿਓ! ਦੇ ਦਿਓ ਉਸਨੂੰ ਪੈਸੇ, ਇਹ ਏਨੇ ਬਹੁਤੇ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੇ, ਤੇ ਨਾਲ਼ੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿਚ ਤਾਂ 'ਸ਼ਰਬਤ-ਏ-ਦੀਦਾਰ' ਦੇ ਪੈਸੇ ਵੀ ਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।”

...............

ਅਨਪੜ੍ਹ ਔਰਤ ਤਾਂ ਭਲਾ ਕੀ ਸਮਝਦੀ, ਲਾਲਾ ਜੀ ਤੇ ਵਰਮਾ ਜੀ ਹੱਸ-ਹੱਸ ਲੋਟ-ਪੋਟ ਹੋ ਗਏ।

ਗੁਰਮੇਲ ਬਦੇਸ਼ਾ - ਬੀਵੀ ਜੀ! ਆਖ਼ਿਰ ਵਿਕਿਆ ਕੌਣ? - ਸ਼ੇਖ਼ ਸਾਅਦੀ

2009-09-02T22:07:00.001-07:00

ਈਰਾਨ ਦੇ ਸੁਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕ ਸ਼ੇਖ਼ ਸਾਅਦੀ ਇੱਕ ਵਾਰ ਇਕਾਂਤ-ਵੱਸ ਹੋਕੇ ਮਾਰੂਥਲ ਵੱਲ ਨੂੰ ਹੋ ਤੁਰੇ ।
ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਇਸਾਈ ਕਾਮੇ ਇੱਕ ਖਾਲ਼ੀ (ਮੋਰਚਾ) ਪੁੱਟ ਰਹੇ ਸਨ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਅਦੀ ਸਾਹਿਬ ਨੁੰ ਫੜ ਕੇ ਕੈਦੀਆਂ ਨਾਲ ਮੋਰਚਾ ਪੁੱਟਣ ਲਾ ਲਿਆ । ਥੋੜੇ ਚਿਰ ਬਾਅਦ ਸਾਅਦੀ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਮਿੱਤਰ ਉੱਥੇ ਆ ਗਿਆ । ਸ਼ੇਖ਼ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਸੀ ।
----
ਅੰਤ ਮਿੱਤਰ ਨੇ ਈਸਾਈਆਂ ਨੂੰ ਦਸ ਦਿਨਾਰ ਦੇ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਛੁਡਾ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰੇ ਲੈ ਆਇਆ । ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਲੜਕੀ ਦਾ ਨਿਕਾਹ ਸ਼ੇਖ ਸਾਅਦੀ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇੱਕ ਸੌ ਦੀਨਾਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ । ----
ਪਰ ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਲੜਕੀ - ਜੋ ਸਾਅਦੀ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਬੜੀ ਮੂੰਹ ਜ਼ੋਰ ਸੀ ।

ਇੱਕ ਦਿਨ ਸਾਅਦੀ ਉੱਪਰ ਮਿਹਣਾ ਕਸਦਿਆਂ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, 'ਤੁਸੀਂ ਉਹੋ ਹੀ ਹੋ ਨਾ , ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਦਸ ਦੀਨਾਰ ਦੇ ਕੇ ਖ੍ਰੀਦਿਆ ਸੀ !'
----
ਅੱਗੋਂ ਸਾਅਦੀ ਸਾਹਿਬ ਕਿਹੜਾ ਘੱਟ ਸਨ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਮੋੜਵਾਂ ਜੁਆਬ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, 'ਹਾਂ ! ਮੈਂ ਉਹੀ ਹਾਂ ! ..ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਬਾਪ ਨੇ ਦਸ ਦੀਨਾਰ ਵਿੱਚ ਖਰੀਦਿਆ ਸੀ , 'ਤੇ ਸੌ ਦੀਨਾਰ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਕੋਲ਼ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ..!'

ਦਰਵੇਸ਼ - ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਯਾਦ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਬੱਲੇ-ਬੱਲੇ - ਦੇਵ

2009-08-31T22:17:00.000-07:00

ਜਦੋਂ ਲੇਖਕ ਦੇਵ ਦੀ ਕਿਤਾਬ 'ਦੂਸਰੇ ਕਿਨਾਰੇ ਦੀ ਤਲਾਸ਼' ਛਪ ਰਹੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਨੂੰ ਮਿਲ਼ਣ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਨੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਤਪਾਕ ਨਾਲ਼ ਕਿਹਾ," ਆਉ! ਆਉ!! ਵੇਦ ਜੀ!"
...........
ਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ, " ਜੀ ਮੇਰਾ ਨਾਮ 'ਵੇਦ' ਨਹੀਂ ਦੇਵ ਹੈ!"
..............
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਨੇ ਕਿਹਾ," ਅੱਛਾ,ਅੱਛਾ ਦੇਵ ਜੀ, ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਤੁਹਾਡੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਮੇਰੇ ਕੋਲ਼ ਛਪਦੀ ਪਈ ਹੈ!"
...............
ਦੇਵ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਤਾਂ ਬੌਖ਼ਲਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਫੇਰ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ," ਨਹੀਂ ਜੀ, ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਛਪ ਰਹੀ ਹੈ...!"

ਦਰਵੇਸ਼ – "... ਜੇ ਮੁੱਖ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਲਿਖਣਾ ਤਾਂ ਖਰੜਾ ਵਾਪਸ ਹੀ ਕਰ ਦਿਓ..." – ਅਸ਼ਕ

2009-08-21T21:31:00.000-07:00

ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕ ਉਪੇਂਦਰ ਨਾਥ ਅਸ਼ਕ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਆਪਣੀ ਕਿਸੇ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਮੁੱਖ-ਬੰਦ ਲਿਖਵਾਉਂਣ ਲਈ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਖਰੜਾ ਡਾ: ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੀਵਾਨਾ ਨੂੰ ਦੇ ਗਏ। ਅਸ਼ਕ ਸਾਹਿਬ ਗਾਹੇ-ਬਗਾਹੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਲਾਉਂਦੇ ਰਹੇ ਤੇ ਡਾ: ਦੀਵਾਨਾ ਸਾਹਿਬ ਟਾਲ਼ਦੇ ਰਹੇ।

............

ਇੱਕ ਦਿਨ ਅਸ਼ਕ ਨੇ ਤੰਗ ਆ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ ਜੇ ਮੁੱਖ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਲਿਖਣਾ ਤਾਂ ਖਰੜਾ ਵਾਪਸ ਹੀ ਕਰ ਦਿਓ!”

..............

ਡਾ: ਦੀਵਾਨਾ ਉਹਨੀਂ ਦਿਨੀਂ ਲਾਹੌਰ ‘ਚ ‘ਕਪੂਰਥਲਾ ਹਾਊਸ’ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਚੁਬਾਰੇ ‘ਚ ਰਿਹਾ ਕਰਦੇ ਸਨ।

“ਲਉ! ਲੈ ਜਾਓ,” ਕਹਿ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਖਰੜਾ ਉਪਰੋਂ ਹੀ ਵਗਾਹ ਕੇ ਥੱਲੇ ਮਾਰਿਆ ਜੋ ਹੇਠਾਂ ਖੜ੍ਹੇ ਅਸ਼ਕ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ‘ਚ ਆ ਡਿੱਗਿਆ।

ਦਰਵੇਸ਼ – “..ਇਤਨੀ ਹਲਕੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਕਰੋਗੇ ਤੋ ਯਹੀ ਹੋਗਾ..” – ਫ਼ਿਰਾਕ ਗੋਰਖਪੁਰੀ

2009-08-13T19:36:00.000-07:00

ਇੱਕ ਵਾਰ ਫ਼ਿਰਾਕ ਗੋਰਖਪੁਰੀ ਸਾਹਿਬ ਸਾਹਿਰ ਲੁਧਿਆਣਵੀ ਦੇ ਘਰ ਠਹਿਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਗੱਲਾਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਰਾਇਲਟੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲ਼ਦੀ।

ਇਤਫ਼ਾਕ ਸੀ ਕਿ ਉਸੇ ਵੇਲ਼ੇ ਸਾਹਿਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਵੱਲੋਂ ਰਾਇਲਟੀ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ਼ ਮਨੀਆਰਡਰ ਆ ਗਿਆ।

.......

ਸਾਹਿਰ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ ਆਖਿਆ, “ ਦੇਖੋ ਫ਼ਿਰਾਕ! ਹਮੇਂ ਤੋ ਰਾਇਲਟੀ ਮਿਲਤੀ ਹੈ।”

........

ਫ਼ਿਰਾਕ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇੱਕ ਸਿਗਰੇਟ ਸੁਲਗਾਇਆ ਤੇ ਇੱਕ ਲੰਬਾ ਕਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਬੋਲੇ, “ ਹਾਂ ਬੇਟਾ! ਇਤਨੀ ਹਲਕੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਕਰੋਗੇ ਤੋ ਯਹੀ ਹੋਗਾ।”

ਦਰਵੇਸ਼ – ਵੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਡਾਲਰ ਹੀ ਇਹਦੇ ਅਰਥ ਨੇ - ਪਿਕਾਸੋ

2009-07-24T22:24:00.000-07:00

ਪਿਕਾਸੋ ਦੀ ਇੱਕ ਪੇਂਟਿੰਗ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਵਿਧਵਾ ਅਮਰੀਕਨ ਔਰਤ ਨੇ ਵੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਡਾਲਰ ‘ਚ ਖਰੀਦ ਲਈ ਤੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੀ, “ਪਿਕਾਸੋ, ਇਸ ਪੇਂਟਿੰਗ ਦੇ ਕੀ ਅਰਥ ਨੇ?”

...............

ਪਿਕਾਸੋ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, “ਇਹਦੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਅਰਥ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ ਵੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਡਾਲਰ ਹੀ ਇਹਦੇ ਅਰਥ ਨੇ।”

ਪਿਕਾਸੋ ਦੀ ਇੱਕ ਕਲਾ-ਕ੍ਰਿਤ

ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਮਾਂਗਟ – “ਜੇ ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਨੂੰ ਮਕਬੂਲ ਕਰਨਾ ਤਾਂ ”....ਇੰਦਰਜੀਤ ਹਸਨਪੁਰੀ

2009-07-15T12:12:00.000-07:00

ਇੱਕ ਵਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਭਵਨ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਕਿਸੇ ਸਾਹਿਤਕ ਸਮਾਗਮ ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਗ਼ਜ਼ਲਗੋ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਫਾਰਸੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ‘ਚ ਲਿਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਘੱਟ ਮਕਬੂਲ ਕਿਉਂ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਨੇ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਦਿੱਤੇ।

ਜਦੋਂ ਵਾਰੀ ਆਈ, “ਗੜਵਾ ਲੈ ਦੇ ਚਾਂਦੀ ਦਾ, ਲੱਕ ਹਿੱਲੇ ਮਜਾਜਣ ਜਾਂਦੀ ਦਾ’ ਵਾਲ਼ੇ ਇੰਦਰਜੀਤ ਹਸਨਪੁਰੀ ਦੀ, ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗਾ:

“ਯਾਰੋ! ਮੈਂ ਸੋਚਦਾਂ ...ਜੇ ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਨੂੰ ਮਕਬੂਲ ਕਰਨੈਂ ਤਾਂ ਇਹਨੂੰ ‘ਢੱਡ-ਸਾਰੰਗੀ’ ਤੇ ਗਵਾਓ..ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਹੀ ਸਮਝ ਪੈਣੀ ਆਂ...!”

ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਬੈਠੇ ਲੇਖਕਾਂ ‘ਚ ਹਾਸੜ ਮੱਚ ਗਈ।

ਗੁਰਮੇਲ ਬਦੇਸ਼ਾ - ਹੈਂ !! ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਨਫਰੰਸ 'ਚ ਏਨੇ ਡਾਕਟਰ...?

2009-07-13T11:52:00.000-07:00

ਇੱਕ ਦਿਨ ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਦਾ ਫੋਨ ਆਇਆ ।
........
“ਹੈਲੋ ! ਯਾਰ ਕੀ ਹੋਇਆ ? ਓਦਣ ਮੇਰਾ ਫੋਨ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕਿਆ । ਕਿੱਥੇ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ ?”
...........
“ਮੁਆਫ ਕਰੀਂ, ਮਨਪ੍ਰੀਤ ! ਉਸ ਦਿਨ ਜਦੋਂ ਤੇਰਾ ਫੋਨ ਆਇਆ ਸੀ , ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਫੋਨ ਵਾਈਬਰੇਟ ‘ਤੇ ਸੀ , ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਵ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ‘ਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ।”
..............
“ਵਿਸ਼ਵ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਨਫਰੰਸ..?” ਓਹ ਕਿੱਥੇ ..??”
..............
“ਸਾਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸਰੀ 'ਚ ..! ਹੋਰ ਕਿੱਥੇ !!”
..............
“ਅੱਛਾ ! ਅੱਛਾ !!...ਸਰੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ! ..ਤਾਂ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਠਕਾਂ- ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠ ‘ਚ ਹੀ ਗੁਆਚਿਆ ਰਿਹਾ ..!”
.................
“ਹਾਂ !..ਨਹੀਂ ., ਹਾਂ..! ਬੱਸ , ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਈ ਆ , ਜਾਣਾ ਪੈਂਦੈ !... ਮੇਰਾ ਮਤਲਬ , ਜਾਣਾ ਹੀ ਪੈਂਦੈ !"
................
“ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸ !”
................
“ਕੀ ਦੱਸਾਂ ? ਬੜੇ ਮਹਾਨ ਲੇਖਕ , ਵਿਦਵਾਨ , ਹੋਰ ਤਾਂ ਹੋਰ ! ਕਈ ਡਾਕਟਰ ਵੀ ਆਏ ਹੋਏ ਸਨ” ।
.................
"ਡਾਕਟਰ ?"
..................
"ਹਾਂ ! ਕਹਿੰਦੇ ਕਹਾਉਂਦੇ ਡਾਕਟਰ !! ..ਕਿਸੇ ਦੇ ਨਾਮ ਅੱਗੇ ਡਾਕਟਰ ! ਕਿਸੇ ਦੇ ਨਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ (ਡਾ.) ਬਰੈਕਟ ਵਿੱਚ ਡੱਡੇ ਕੰਨਾ ਪਾ ਕੇ ਨਾਲ ਬਿੰਦੀ ਪਾਈ ਹੋਈ ਸੀ ।
................
“ਪਰ ਗੁਰਮੇਲ ! ਕੋਈ ਆਮ ਸਧਾਰਨ ਵਿਅਕਤੀ ਨਹੀਂ ਆਇਆ । ਸਗੋਂ ਐਨੇ ਡਾਕਟਰ ਕਿਉਂ ਬੁਲਾਏ ਹੋਏ ਸਨ ?”
................
“ਮਨਪ੍ਰੀਤ ! ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਪਤਾ । ਪਰ ਲਗਦੈ , ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸਵਾਈਨ ਫਲੂ ਹੋ ਗਿਐ ! ਇਸ ਕਰਕੇ ਹੀ ਐਨੇ ਡਾਕਟਰ ਬੁਲਾਏ ਹੋਣਗੇ.........!!”
.........
ਮੈਂ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ।

ਦਰਵੇਸ਼ – ਹੈਂ! ਇਸ ਜਿਲਦ ‘ਚ ਕਿਤਾਬ ਵੀ ਐ??...ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਚਾਹਲ

2009-07-11T10:44:00.000-07:00

ਇੱਕ ਵਾਰ ਸਿੱਧੂ ਦਮਦਮੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਆਖ਼ਰੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਚਾਹਲ ਨੂੰ ਭੇਂਟ ਕਰਦਿਆਂ ਆਖਿਆ –

"ਆਹ ਲੈ ਬਈ ਆਪਣਾ ਵੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਮਜ਼ਮੂਆਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਦੇਖ ਜ਼ਰਾ! ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਕਮਾਲ।"

.........

ਚਾਹਲ ਨੇ ਕਿਤਾਬ ਉਲਟਾ ਪੁਲਟਾ ਕੇ ਵੇਖੀ ਅਤੇ ਠੰਡੀ ਹੋ ਰਹੀ ਚਾਹ ਦਾ ਘੁੱਟ ਭਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਦਮਦਮੀ ਨੇ ੫-੪ ਮਿੰਟ ਤਾਂ ਸਹਾਰਿਆ ਅਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਬੋਲ ਹੀ ਪਿਆ-

" ਕਮਾਲ ਐ ਯਾਰ ਇਹਨੂੰ ਫਰੋਲਕੇ ਤਾਂ ਵੇਖ ਲੈ, ਤੂੰ ਤਾਂ ਬਿਗਾਨਿਆਂ ਵਾਂਗ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ "।

..........

ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਚਾਹਲ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਕਿਤਾਬ ਉਠਾਈ ਅਤੇ ਬੋਲਿਆ –

" ਹੈਂ!! ਇਹਦੇ 'ਚ ਕਿਤਾਬ ਵੀ ਐ , ਮੈਂ ਤਾਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਤੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਟਾਈਟਲ ਅਤੇ ਜਿਲਦ ਵਿਖਾਉਣ ਹੀ ਆਇਐਂ ।”

ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਤਾਬ ਸਿਰਫ਼ ੪੦ ਸਫਿਆਂ ਦੀ ਅਤੇ ਜਿਲਦ ਦਾ ਭਾਰ ੨੦੦ ਸਫ਼ਿਆਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਜਿੰਨਾ ਸੀ।

ਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪੂਨੀਆ - ਬੀਬੀ! ਜੇ ਨਤੀਜੇ ਉਲਟ ਨਿੱਕਲ਼ੇ...ਫੇਰ?? - ਜੀ.ਬੀ.ਸ਼ਾਅ

2009-07-08T19:13:00.000-07:00

ਦਰਵੇਸ਼ ਜੀ ਦੀ ਭੇਜੀ 3 ਜੁਲਾਈ ਦੀ ਪੋਸਟ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕ ਜੀ.ਬੀ.ਸ਼ਾਅ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰ-ਜਵਾਬੀ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਾਕਿਆ ਯਾਦ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੌਰਜ ਨੇ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਂਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਤੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਰਿਹਾ।

.....................

ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਇੱਕ ਸਮਾਗਮ ‘ਚ ਇੱਕ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਤੇ ਅਮੀਰ ਔਰਤ ਉਸਤੇ ਮਰ ਮਿਟੀ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੀ:

“ ਜੌਰਜ! ਜੇ ਤੇਰਾ-ਮੇਰਾ ਵਿਆਹ ਹੋ ਜਾਏ ਤਾਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਸੂਰਤਾਂ ਤੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਸੀਰਤਾਂ ਵਾਲ਼ੇ ਬੱਚੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣਗੇ।”

...............

ਜੌਰਜ ਇੱਕ ਦਮ ਬੋਲਿਆ, “ ਇਹ ਤਾਂ ਠੀਕ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਨਤੀਜੇ ਉਲਟ ਨਿੱਕਲ਼ੇ ....ਫੇਰ...???

ਉਹ ਔਰਤ ਨਿਰੁੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਚਲੀ ਗਈ।

ਦਰਵੇਸ਼ - ਲੈ ਮਿੱਤਰਾ! ਹੁਣ ਕਿਤਾਬ ਪੜ੍ਹ - ਜੀ.ਬੀ. ਸ਼ਾਅ

2009-07-03T18:18:00.000-07:00

ਇਕ ਵਾਰ ਜੌਰਜ ਬਰਨਾਅਰਡ ਸ਼ਾਅ ਬੁੱਕ ਸਟਾਲ ਤੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਫਰੋਲ਼ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਨਾਟਕਾਂ ਦੀ ਇਕ ਕਿਤਾਬ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਸ ਆਪਣੇ ਹੀ ਹੱਥੀਂ ਲਿਖੀ ਭੇਂਟ-ਸਤਰ ਪੜ੍ਹੀ...

“ ਪਿਆਰ ਨਾਲ਼....

ਜੀ.ਬੀ.ਸ਼ਾਅ ”

ਉਸਨੇ ਉਹ ਕਿਤਾਬ ਖਰੀਦ ਲਈ ਤੇ ਓਸੇ ਸਤਰ ਹੇਠਾਂ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਦਿੱਤਾ...

“ ਨਵੇਂ ਸਿਰਿਓਂ...

ਪਿਆਰ ਨਾਲ਼...

ਜੀ.ਬੀ. ਸ਼ਾਅ ”

ਅਤੇ ਉਹ ਪੁਸਤਕ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਓਸੇ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀ।

ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ –ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਤੇਰੀਆਂ ਨਜ਼ਮਾਂ ਕੱਚੀਆਂ ਪਿੱਲੀਆਂ ਨੇ....ਤੇ ਵਜ਼ਨ ਡੋਲਦੈ..

2009-07-01T17:29:00.000-07:00

ਜਦੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮਿਲ਼ੀ ਤਾਂ ਇੰਝ ਜਾਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਉਸਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ‘ਸੋਹਣੀ ਸੋਹਣੀ’ ਆਖ ਚੰਭਲਾ ਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇ!

ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਕਵੀ ਦਰਬਾਰ ‘ਚ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਮਹਾਂਕਾਲ਼ ਤੇ ਕਵਿਤਾ ਪੜ੍ਹੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਖਿਆ, “ ਬੜੀ ਬਨਾਵਟ ਹੈ। ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ। ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਉੱਕਾ ਹੀ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗੀ।

ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਉਹਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਪੱਲੇ ਵਿਚ’ ਮੈਨੂੰ ਵਿਖਾਈ।

ਮੈਂ ਸਫ਼ੇ ਪਰਤਦਿਆਂ ਆਖਿਆ, “ ਕਿੰਨਾ ਕੁਝ ਫਾਲਤੂ!”

ਉਸਦੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਤਿਓੜੀ ਖਿੱਚੀ ਗਈ ਅਤੇ ਕੱਜਲ ਦੇ ਡੋਰੇ ਹੋਰ ਵੀ ਡੂੰਘੇ ਹੋ ਗਏ।

ਮੈਂ ਆਖਿਆ, “ਜਿਲਦ ਸੋਹਣੀ ਐ, ਕਾਗਜ਼ ਵਧੀਆ ਐ, ਪਰ ਕਵਿਤਾਵਾਂ – ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਦਾ ਵਜ਼ਨ ਡੋਲਦਾ ਐ!”

“ ਪਰ ਮੈਂ ਤਾਂ ਵਜ਼ਨ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਹੀ ਲਿਖੀਆਂ ਨੇ।”

“ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਵਜ਼ਨ ਗ਼ਲਤ ਐ,” ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਰੁੱਖੇ ਜਿਹੇ ਲਹਿਜ਼ੇ ‘ਚ ਆਖਿਆ।

“ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਦੇ ਓ?” ਉਸ ਮਹਿਣਾ ਮਾਰਿਆ।

“ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਪਰਖਦਾ ਹਾਂ।”

“ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਵਿਚ ਤਾਂ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਜ਼ਨ ‘ਚ ਗ਼ਲਤੀ ਨਹੀਂ ਕੱਢੀ।”

ਮੈਂ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਦੇ ਕਰਤਿਆਂ ਧਰਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਮੀਟਰ ਦੀ ਘਟ ਹੀ ਸਮਝ ਐ। ਜਿਸ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਵਜ਼ਨ ਗ਼ਲਤ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਘੜੀ ਵਾਂਗ ਹੈ ਜੋ ਗ਼ਲਤ ਵਕ਼ਤ ਦੱਸਦੀ ਹੋਵੇ। ਘੜੀ ਹੈ, ਸੂਈਆਂ ਹਨ, ਚਾਬੀ ਹੈ, ਇਹ ਟਿਕ-ਟਿਕ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਵਕ਼ਤ ਈ ਗ਼ਲਤ ਦੱਸੇ ਤਾਂ ਅਜਿਹੀ ਘੜੀ ਦਾ ਕੀ ਫ਼ਾਇਦਾ?”

“ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਵਜ਼ਨਾਂ ਤੇ ਛੰਦਾਂ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਢਾਲ਼ਦੀ। ਮੈਂ ਨਵੀਆਂ ਬਹਿਰਾਂ ‘ਚ ਤਜਰਬੇ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ।”

“ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਸੀਂ ਪੁਰਾਣੇ ਬਹਿਰਾਂ ਤੇ ਛੰਦਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰੋ। ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਛੰਦਾਂ ਉੱਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਾਵੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਨਵੇਂ ਤਜਰਬੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।”

“ਕਿਉਂ? ਮੇਰੀ ਕਵਿਤਾ ਨਵੇਂ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਨੂੰ, ਨਵੇਂ ਵਲਵਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟਾਉਂਦੀ ਐ, ਇਸ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਤੇ ਨੁਹਾਰ ਨਵੇਕਲ਼ੀ ਹੋਵੇਗੀ।”

“ ਤੁਸੀਂ ਅੱਡਰਾ ਵਜ਼ਨ ਚੁਣਦੇ ਓ, ਪਰ ਨਿਰਾ ਅੱਡਰਾ ਵਜ਼ਨ ਚੁਣਨ ਨਾਲ਼ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਉਹ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦੀ, ਜਿਹੜੀ ਤੁਸੀਂ ਸੋਚਦੇ ਓ। ਤੁਹਾਡੇ ਮੀਟਰ ਵਿਚ ਕੱਚਾਪਨ ਹੈ ਕਿਵੇਂ ਕੱਚੇ-ਪਿੱਲੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰਤਾ ਕੁ ਟੁਣਕਾ ਕੇ ਵੇਖੋ ਤਾਂ ਇਹ ਖੜਕਦਾ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਮੈਂ ਘੁਮਿਆਰਨ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਾਂ ਤਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਾਂਗਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਚੱਕ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਸੰਜਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਏਸੇ ਕਰਕੇ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਝੱਜਰੀਆਂ ਸੁਰਾਹੀਆਂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਟੇਢੇ ਮੇਢੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਇੱਕ ਨਿਪੁੰਨ ਘੁਮਿਆਰਨ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਦੀ ਛੋਹ ਨਹੀਂ। ਤੁਹਾਡੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ਼ ਖਹਿ ਕੇ ਭਖਦੇ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਚੰਗਿਆੜੇ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲ਼ਦੇ।”

ਉਸ ਗ਼ਰੂਰ ਨਾਲ਼ ਪੱਲੇ ਵਿਚੋਂ ਝਾਕ ਕੇ ਆਖਿਆ, “ ਚੰਗਿਆੜੇ ਤਾਂ ਨਿਕਲ਼ਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ।”

ਮੈਂ ਵਿਅੰਗ ਨਾਲ਼ ਆਖਿਆ, “ ਹਾਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਦੀ।”

ਉਸ ਫਿਰ ਸਿਰ ਚੁੱਕਿਆ, “ ਤੁਸੀਂ ਕਵਿਤਾ ਨਾ ਲਿਖਣਾ ਕਦੀ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਚੰਗਿਆੜੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਣਗੇ।”

ਤਨਦੀਪ ਤਮੰਨਾ - ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਦੀ ਰਾਜਸੀ ਠਾਠ-ਬਾਠ ਦਾ ਰਾਜ਼

2009-06-23T11:46:00.000-07:00

ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਹਸਾਉਂਣਾ, ਹਲਕੇ-ਫੁਲਕੇ ਵਿਅੰਗ ਨਾਲ਼ ਤਰੋ-ਤਾਜ਼ਾ ਕਰ ਦੇਣਾ ਵੀ ਇੱਕ ਕਲਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਥ ਵਾਲ਼ੇ ਮੋਤਾ ਸਿੰਘ ਸਰਾਏ ਸਾਹਿਬ ਇਸ ਕਲਾ ‘ਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ। ਬਰਮਿੰਘਮ, ਯੂ.ਕੇ.ਵਸਦੇ ਮੇਰੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਦੋਸਤ ਰਾਜ ਨੂੰ ਵੀ ਉਦਾਸੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਤੇ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਲਿਆਉਂਣ ਦਾ ਵੱਲ ਬਾਖ਼ੂਬੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਦੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਤੇ ਇੱਕ ਲਤੀਫ਼ਾ ਭੇਜਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਵੀ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਆ ਜਾਵੇਗੀ, ਮੇਰਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ।

.....

ਇੱਕ ਵਾਰ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਨੂੰ ਇੰਟਰਵਿਊ ਲਈ ਟੀ.ਵੀ. ਸਟੇਸ਼ਨ ਸੱਦਿਆ ਗਿਆ। ਇੰਟਰਵਿਊ ਲੈਣ ਵਾਲ਼ੀ ਬੀਬੀ ਨੇ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ... “ ਸਰ, ਸਾਹਿਤਕ ਪੱਖ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਰੱਖੀਏ ਤੇ ਹੁਣ ਦੱਸੋ ਕਿ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਗੁਜ਼ਰੀ ਤੁਹਾਡੀ ਆਮ ਜ਼ਿੰਦਗੀ?”

.....

ਲੇਖਕ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, “ ਬੀਬਾ ਜੀ! ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਗੁਜ਼ਰੀ ਹੈ। ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਕੁੱਕੜ ਨਾਲ਼ ਰੋਟੀ ਖਾਧੀ।”

.....

ਇੰਟਰਵਿਊ ਲੈਣ ਵਾਲ਼ੀ ਬੀਬੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਈ, ਆਖਣ ਲੱਗੀ, “ ਸਰ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਸੁਣਿਆ ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਕੋਲ਼ ਰੋਟੀ ਖਾਣ ਲਈ ਪੈਸੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਏਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਗਾਰਗੀ ਵਰਗਾ ਲੇਖਕ ਵੀ ਦੋਸਤਾਂ ਤੋਂ ਪੈਸੇ ਮੰਗ ਕੇ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਖਰੀਦ ਕੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਨੇ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਲੇਖਕ ਨੂੰ ਲਿਖਤਾਂ ਬਦਲੇ ਕੁਝ ਦਿੰਦੇ ਨੇ, ਉਲਟਾ, ਉਹ ਕਿਤਾਬ ਛਪਵਾਉਂਣ ਦੇ ਪੈਸੇ ਵੀ ਲੇਖਕ ਕੋਲ਼ੋਂ ਲੈਂਦੇ ਨੇ। ਫੇਰ ਤੁਸੀਂ ਐਨੀ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸੀ ਠਾਠ-ਬਾਠ ਨਾਲ਼ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕਿਵੇਂ ਕੱਟੀ, ਜ਼ਰਾ ਇਸ ਤੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਓ?”

.....

ਲੇਖਕ ਬੋਲਿਆ, “ ਬੀਬਾ ਜੀ! ਇੱਕ ਬੁਰਕੀ ਆਪ ਖਾਧੀ ਤੇ ਇੱਕ ਕੁੱਕੜ ਨੂੰ ਪਾਈ, ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਕੁੱਕੜ ਨਾਲ਼ ਰੋਟੀ ਖਾਧੀ।”

ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ – ਪ੍ਰਿੰ: ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ ਦੇ ਵੀ ਬੜੇ ਸਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ

2009-06-20T22:55:00.000-07:00

ਮੈਂ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ ਦੀ ਕੋਠੀ ਦੇ ਬਾਗ ‘ਚ ਬੈਠਾ ਸਾਂ। ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਕੁਰਸੀਆਂ ਡਾਹੀ ਨਾਸ਼ਤਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਾਂ। ਇਤਨੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬੁੱਢਾ ਆਇਆ ਤੇ ਉਸਨੇ ਝੁਕ ਕੇ ਫਤਹਿ ਬੁਲਾਈ ਤੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਭੁੰਜੇ ਬਹਿ ਗਿਆ।

ਸੇਖੋਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕੀ ਗੱਲ ਐ ਬਾਬਾ?”

..........

ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਮਿੰਨਤ ਨਾਲ਼ ਆਖਿਆ, “ ਮਹਾਰਾਜ, ਮੇਰਾ ਮੁੰਡਾ ਇਮਤਿਹਾਨ ਵਿਚ ਨਕਲ ਕਰਦਾ ਫੜਿਆ ਗਿਐ। ਉਸਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਹੋ ਗਈ। ਤੁਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਮਾਫ਼ੀ ਦੇ ਦਿਓ।”

................

ਸੇਖੋਂ ਬੋਲਿਆ,: ਇਹ ਮੇਰੇ ਵੱਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਦੋਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣਾ ਉਸ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ।”

...............

ਬੁੱਢਾ: ਉਹ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।

..............

ਸੇਖੋ: ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ।

..............

ਬੁੱਢਾ: ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਬੜੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਹੋਵੇਗੀ।

..............

ਸੇਖੋਂ: ਕੋਈ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਨਹੀਂ। ਮੇਰੀਆਂ ਧੀਆਂ ਦੋ ਦੋ ਵਾਰ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਤੂੰ ਆਖ ਦੇਵੀਂ, ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਦੀ ਧੀ ਵੀ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਜ਼ਤ ਬਚ ਜਾਵੇਗੀ।

...............

ਬੁੱਢਾ: ਜੀ, ਉਸਦਾ ਸਾਲ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।

..............

ਸੇਖੋਂ: ਕਿਹੜਾ ਉਸਦੀ ਅੱਖ ਜਾਂ ਲੱਤ ਮਾਰੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਦੇਖ, ਮੇਰੇ ਕਈ ਸਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ।

ਸੇਖੋਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਬੁੱਢਾ ਧੀਰਜ ਨਾਲ਼ ਚਲਾ ਗਿਆ।

ਹਰਿਭਜਨ ਸਿੱਧੂ ਮਾਨਸਾ – ਸਿਗਰੇਟ ਦੀ ਢੁਕਵੀਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਕਿ ਸਿਗਰੇਟਨੋਸ਼ੀ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ??

2009-06-11T21:41:00.000-07:00

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਪਲੇਠੀ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਬਣਾਉਂਣ ਵਾਲ਼ੇ ਡਾ: ਸੈਮੁਅਲ ਜੌਨਸਨ ਨੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਆਦਿ ਤਰਤੀਬ ਸਹਿਤ ਜੋੜਿਆ ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਲਿਖ ਧਰੀਆਂ:---

ਉਹਨਾਂ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਸਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ‘ਚ ਬੈਠ ਸਕੇ। ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ ਸਿਗਰੇਟ ਲਫ਼ਜ਼ ਦੀ ਉਹਨਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਇਉਂ ਲਿਖੀ:

“ ਸਿਗਰੇਟ ਕਾਗਜ਼ ਵਿਚ ਲਵ੍ਹੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਤੰਬਾਕੂ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਇੱਕ ਸਿਰੇ ‘ਤੇ ਧੂੰਆਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦੂਜੇ ਸਿਰੇ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਬੇਵਕੂਫ਼ ਚਿੰਬੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ”

( 2009 ‘ਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਿਤਾਬ: ‘ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਸਵੇਰੇ ਵੱਲ’ ‘ਚੋਂ ਧੰਨਵਾਦ ਸਹਿਤ )

ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਮੋਮੀ – ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਨਾਲ਼ ਪਹਿਲੀ ਮੁਲਾਕਾਤ - ਨ੍ਹਾਤੇ ਧੋਤੇ ਰਹਿ ਗਏ......

2009-06-09T09:33:00.000-07:00

ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੀ 1956 ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਮੈਂ ਓਦੋਂ ਦਿੱਲੀ ਸੈਨੇਟਰੀ ਇਨਸਪੈਕਟਰ ਦਾ ਕੋਰਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸਾਂ ਤੇ ਓਸ ਵੇਲੇ ਤੱਕ ਕੁਝ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖ ਤੇ ਓਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਛਪਵਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਨਾਂ ਦੂਜਿਆਂ ਤੀਕ ਪੁਚਾਉਂਣ ਦਾ ਉਪਰਾਲਾ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸਾਂ। ਕਦੀ ਕਦੀ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਜੋ ਸੁਰਗਵਾਸੀ ਲੇਖਕ ਗੁਰਮਖ ਸਿੰਘ ਜੀਤ ਦੇ ਘਰ 21 ਐਡਵਰਡ ਸੁਕੇਅਰ ਜਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਐਮ. ਏ. ਦੇ ਘਰ ਲੱਗਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਵਿਚ ਜਾਇਆ ਕਰਦਾ ਸਾਂ। ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦਾ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਸ਼ੁਦਾਅ ਦੀ ਹੱਦ ਤੀਕ ਸ਼ੌਂਕ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਕੋਈ ਬੰਦੇ ਨਾ ਹੋਣ, ਸਗੋਂ ਦੇਵਤੇ ਹੋਣ। ਏਥੇ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਓਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਬਹੁਤ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਜਿਵੇਂ ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ, ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ, ਨਰਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਕੌਰ, ਲੋਚਨ ਬਖ਼ਸ਼ੀ, ਵੇਦ ਪ੍ਰਕਾਸ. ਸ਼ਰਮਾ, ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਉਪਾਸ਼ਕ, ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਰਨਾ ਆਦਿ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਹੁਣ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਰਹੇ।

---

ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਜੋ ਉਹਨੀਂ ਦਿੱਲੀ ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰੋਗਰਾਮ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਕਦੀ ਸਭਾ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਸੀ। ਬਾਕੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਬੜਾ ਨਾਂ ਸੀ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀਆਂ ਵਿਚ ਸਨ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਹਿਣ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਘਰ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਸਟੂਡੈਂਟ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਮੈਂ ਇਹਨਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਗਰੀਬ ਜਿਹਾ ਹੀ ਸਮਝਦਾ ਸਾਂ ਪਰ ਇਕ ਗੱਲੋਂ ਮੇਰੀ ਵੀ ਝੰਡੀ ਸੀ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਭਵਨ ਅਤੇ ਤੀਨ ਮੂਰਤੀ ਜਿਥੇ ਪਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਪੰਡਤ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਦੇ ਐਨ ਵਿਚਕਾਰ ਸਾਊਥ ਐਵੇਨਿਊ ਵਿਚ ਇਕ ਮੈਂਬਰ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਤੋਂ ਮੈਂ ਇਕ ਬੈਡ ਰੂਮ ਤੇ ਕਿਚਨ ਵਾਲਾ ਕੁਆਰਟਰ 10 ਰੁਪੈ ਮਹੀਨੇ ਤੇ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਕ ਮਹੱਤਤਾ ਪੱਖੋਂ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਵਿਚ ਇਹ ਬੜੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਵਾਲੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਥਾਂ ਸੀ ਜਿਥੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟਸ ਦੇ ਬੰਗਲੇ ਸਨ।

---

ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਈ ਲੇਖਕ ਘਰ ਵਾਲੀਆਂ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਮੇਰੇ ਇਸ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਕੁਆਰਟਰ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਦੇ ਅਡੇ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦੇ ਸਨ ਤੇ ਛੋਟਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਮੈਨੂੰ ਨੌਕਰ ਹੀ ਸਮਝਦੇ ਸਨ। 100 ਬੇਅਰਡ ਰੋਡ ਦੇ ਠੇਕੇ ਤੋਂ ਬੋਤਲ ਲੈਣ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਸਾਈਕਲ ਤੇ ਭਜਾਈ ਰੱਖਦੇ। ਦੇਵਿੰਦਰ ਸਤਿਆਰਥੀ ਵੀ ਓਦੋਂ ਬੇਅਰਡ ਰੋਡ ਤੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।

---

ਮੈਂ ਇਕ ਦਿਨ ਉਪਾਸ਼ਕ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਗੋਂ ਤੋਂ ਮੈ ਬੋਤਲ ਲੈਣ ਤਾਂ ਜਾਵਾਂਗਾ ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾਓਗੇ।

ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਉਹਨੀਂ ਦਿਨੀਂ ਪਟੇਲ ਨਗਰ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਤੇ ਉਪਾਸ਼ਕ ਮਿਲਣ ਗਏ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਘਰ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, "ਅਸਾਂ ਇਕ ਮਰਗ ਤੇ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਜੀ ਤਿਆਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੁਸੀ ਡਰਾਇੰਗ ਰੂਮ ਵਿਚ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰੋ।" ਅਸੀਂ ਕਾਫੀ ਚਿਰ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਤੇ ਏਸ ਸਾਰੇ ਸਮੇਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਜੀ ਦੇ ਇਕ ਨਿੱਕੇ ਜਹੇ ਚਿਟੇ ਰੰਗ ਦੇ ਕੁਤੇ ਨੇ ਦਰਜਨਾਂ ਵਾਰ ਸਾਡਾ ਮੂੰਹ ਚੁੰਮਿਆ ਤੇ ਜਿੰਨਾ ਅਸੀਂ ਹਟਾਈਏ, ਉਹ ਓਨਾ ਹੀ ਵਧੀ ਜਾਵੇ।

----

ਆਖ਼ਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਜੀ ਜਲਵਾਗਰ ਹੋਏ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਨਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਡਰੈਸ ਅਪ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਓਸ ਤੋਂ ਦੋ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਕ ਤਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਜੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਫਿਲਮੀ ਐਕਟਰੈਸ ਜਿਵੇਂ ਨਰਗਸ, ਸੁਰੱਈਆ ਜਾਂ ਮਧੂ ਬਾਲਾ ਤੋਂ ਘੱਟ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਸਤ ਨੈਣਾਂ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਝੱਲਣੀ ਬੜੀ ਔਖੀ ਸੀ। ਦੂਜਾ ਇਹ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਮਰਗ ਤੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕਿਸੇ ਫਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋਣ।

..........

“ਮੈਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਉਂਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਫੋਨ ਕਰਨਾ ਸੀ ਉਪਾਸ਼ਕ ਜੀ,” ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਅਸੀਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਏ ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਹੁਸਨ ਦੀ ਝਲਕ ਕਈ ਸਾਲ ਤੱਕ ਨਾ ਭੁੱਲ ਸਕੀ।

ਸੁਰਜੀਤ ਖ਼ੁਰਸ਼ੀਦੀ - ਰੌਂਗ ਨੰਬਰ ਕਿ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰੀ ?

2009-05-25T17:22:00.000-07:00

? - ਹੈਂ? ਕੀ ਇਹ ਨੰਬਰ ਰੌਂਗ ਹੈ?

- ਮੇਰਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮੇਰਾ ਨੰਬਰ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਜਿਹੜਾ ਡਾਇਲ ਕੀਤਾ ਹੈ ਇਹ ਉਹ ਨਹੀਂ ਹੈ।

? - ਮੈਂ ਤਾਂ ਇਹੋ ਡਾਇਲ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੀ!

- ਪਰ....ਪਰ ਏਥੇ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਸਿਵਾ ਕੋਈ ਰਹਿੰਦਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜੀ। ਤੁਸੀਂ ਕਿਸਦੇ ਨਾਲ਼ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਹੈ?

? - ਸਮਝ ਲਵੋ ਕਿ..... ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ਼ ਹੀ। ਕੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ ਏਨੀ ਰਾਤ ਗਏ?

- ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਬੱਸ ਜ਼ਰਾ....

? - (ਹੱਸਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼) ਏਨੀ ਰਾਤ ਗਏ ਜਾਗ ਰਹੇ ਸੀ ਅਤੇ ਕਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਹੇ? ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?

- ਮੈਡਮ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਫਾਲਤੂ ਗੱਲਾਂ ਲਈ ਸਮਾਂ ਨਈਂ ਹੁੰਦਾ। ਬਿਜ਼ੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਅੱਜ ਵੀ ਬੱਸ ਹੁਣੇ-ਹੁਣੇ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ ਸੁੱਖ ਦਾ ਸਾਹ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਰੌਂਗ ਨੰਬਰ ਵਾਲ਼ੀ ਘੰਟੀ ਖੜਕ ਗਈ।

? - ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਕਵੀ ਮਹਾਰਾਜ ਹੋ! ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਹੋਈ ਜਾਣ ਕੇ। ਨਾਂ ਕੀ ਹੈ ਕਵੀ ਮਹਾਸ਼ਾ ਜੀ ਦਾ?

- ਹਰਭਜਨ।

? - ਹਰਭਜਨ? ਕਿਹੜਾ ਹਰਭਜਨ? ਹੁੰਦਲ ? ਵਿਚਾਰੇ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤਕ ਹੀ ਦਮ ਨਹੀਂ ਲੈਣ ਦਿੰਦੇ। ਦਿੱਲੀ ਵਾਲ਼ੇ ? ਆਵਾਜ਼ ਤੁਹਾਡੀ ਉਹਨਾਂ ਵਰਗੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕੋਮਲ ? ਨਹੀਂ ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੈਂ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ। ਬਾਜਵਾ ? ਉਹ ਤਾਂ ਮਲੰਗ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਹੈ। ਬਟਾਲਵੀ ? ਵਿਚਾਰੇ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਦੀ ਕਬੀਲਦਾਰੀ ਨੇ ਦੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਖੇਮਕਰਨੀ ? ਵਿਚਾਰਾ ਤਬਾਦਲਿਆਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲ਼ ਰਿਹਾ। ਮਾਂਗਟ ? ਤਾਂ ‘ਜੀ ਸਾਹਿਬ ਜੀ’ ਹੈ ਵਿਚਾਰਾ। ਫੇਰ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੜੇ ਨਵੇਂ ‘ਹਰਭਜਨ’ ਜੰਮ ਪਏ ਹੋ?

( ਸੱਚੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਮੂਲ ਲੇਖਕ: ਮਰਹੂਮ ਸੁਰਜੀਤ ਖ਼ੁਰਸ਼ੀਦੀ, ਆਰਸੀ ਲਈ ਪੇਸ਼ਕਸ਼: ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਮਾਂਗਟ )

ਸੁਖਿੰਦਰ – ਕਾਮਯਾਬੀ ਦਾ ਰਾਜ਼......ਸਮੋਸੇ ਕਿ ਵੇਸਣ ਦੀ ਬਰਫ਼ੀ?

2009-05-22T18:11:00.000-07:00

ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਔਟਵਾ, ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਇੱਕ ਤਿੰਨ ਦਿਨੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਰਤੇ ਬਰੈਂਪਟਨ ਦੇ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪੁੱਛਿਆ:
..............

"ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ! ਤੁਸੀਂ 600 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਫਾਸਲਾ ਤਹਿ ਕਰਕੇ ਬੜੇ ਉਚੇਚ ਨਾਲ ਸਾਹਿਤਕ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਲਈ ਗਏ ਸੀ। ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਉੱਥੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਬੜੇ ਨਾਮਵਰ ਲੇਖਕ ਪਹੁੰਚੇ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ, ਨਾਵਲ, ਕਹਾਣੀ, ਨਾਟਕ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਬੜੇ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਹੋਏ ਹੋਣਗੇ। ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਗੱਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚੰਗੀ ਲੱਗੀ?”

............

ਉਹ ਬੜਾ ਮੂੰਹ ਬਣਾ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ: “ਵੇਸਣ ਦੀ ਬਰਫ਼ੀ ”

..........

ਮੈਂ ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ: “ਕੀ ਗੱਲ ਕਿਸੇ ਲੇਖਕ, ਆਲੋਚਕ, ਸਮੀਖਿਆਕਾਰ ਦੀ ਕਹੀ ਗਈ ਕੋਈ ਗੱਲ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗੀ?”

.............

ਉਹ ਫਿਰ ਬੜੇ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲੇ: “ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਟੇਸਟ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ”

ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਮੋਮੀ – ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ – ਸ਼ੱਮਾਅ ਇੱਕ ਤੇ ਪਰਵਾਨੇ......??

2009-05-20T17:46:00.000-07:00

ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਉਪਾਸ਼ਕ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਪਹਿਲੀ ਮੁਲਾਕਾਤ 1956 ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਇਕ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿਚ ਹੋਈ। ਇਹ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਗੁਰਮਖ ਸਿੰਘ ਜੀਤ ਦੇ ਘਰ 21 ਐਡਵਰਡ ਸੁਕੇਅਰ ਜਾਂ ਨਾਲ ਦੇ ਬਲਾਕ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਐਮ. ਏ. ਜਾਂ ਵੇਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ ਸ਼ਿਮਲਵੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਮੈਂ ਉਹਨੀਂ ਦਿਨੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਸੈਨਟਰੀ ਇਨਸਪੈਕਟਰ ਦਾ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸਾਂ ਤੇ ਸ਼ੁਦਾਅ ਦੀ ਹੱਦ ਤੀਕ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦਾ ਮੂਰਖ ਜਜ਼ਬਾ ਲੈ ਕੇ ਹਰ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਲੋਕ ਲਿਖਾਰੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕੋਈ ਰੱਬ ਹੋਣ। ਜੋ ਲਿਖਾਰੀ ਇਹਨਾਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਂਦੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਜਾਂ ਦਫਤਰਾਂ ਵਿਚ ਮਿਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ। ਇਕ ਮੁੰਡਾ ਖੁੰਡਾ ਸਮਝ ਅਤੇ ਕਈ ਕਿਤਾਬ ਨਾ ਛਪੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਘੱਟ ਹੀ ਜਾਣਦੇ ਸਨ। ਓਸ ਵੇਲੇ ਤਕ ਸਿਰਫ਼ ਮੇਰੀਆਂ ਕੁਝ ਕਹਾਣੀਆਂ ਈ ਕੁਝ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਛਪੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸਥਾਪਤ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਫਿਰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਜਜ਼ਬੇ ਦੀ ਹਉਮੇ ਨੂੰ ਪੱਠੇ ਪੌਣ ਲਈ ਮੈਂ ਤਦ ਤੱਕ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ, ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਰਨਾ, ਨਰਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਕੌਰ, ਲੋਚਨ ਬਖਸ਼ੀ, ਠਾਕਰ ਪੰਛੀ, ਸਲਾਮ ਮਛਲੀ ਸ਼ਹਿਰੀ, ਨਰੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਾਦ, ਫਿਕਰ ਤੌਂਸਵੀ, ਭਾਪਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ, ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਦਾਤਾ ਆਦਿ ਨੂੰ ਮਿਲ ਚੁੱਕਾ ਸਾਂ। ਇਹਨਾਂ ਵੱਡੇ ਨਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਲੇਖਕਾਂ ਚੋਂ ਕਈ ਸਭਾ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿਚ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ ਸਨ।

----

ਇਕ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿਚ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਉਪਾਸ਼ਕ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ। ਆਸ਼ਕ ਮਜਾਜ਼, ਛੜਾ ਛਾਂਟ, ਛੀਂਟ ਦੀ ਪੱਗ, ਮਧਰਾ ਪਰ ਗੱਠਿਆ ਸਰੀਰ, ਸਟੇਜੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਮਾਹਰ ਤੇ ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਚੋਂ ਦੇਸੀ ਘਰ ਦੀ ਕੱਢੀ ਸ਼ਰਾਬ ਤੇ ਅੰਡਿਆਂ ਦਾ ਜਾਣਕਾਰ ਮੈਨੂੰ ਪਹਾੜ ਗੰਜ ਜਗਤ ਪ੍ਰੈੱਸ ਤੇ ਲੈ ਗਿਆ ਜਿਥੇ ਉਹ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਰਹਿੰਦਾ ਉਹ ਅਨੰਦ ਪਰਬਤ ਸੀ ਤੇ ਓਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹਾਂ ਲਾਗੇ ਹੀ ਪਟੇਲ ਨਗਰ ਵਿਚ ਉਹਨੀਂ ਦਿਨੀਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਓਸ ਦਿਨ ਉਹਦੀ ਜੇਬ ਵਿਚ ਪੈਸੇ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਘਰ ਦੀ ਕੱਢੀ ਲੱਭਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਾ ਪਈ। ਮੈਂ ਓਦੋਂ ਸ਼ਰਾਬ ਨਹੀਂ ਪੀਂਦਾ ਸਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਹਾਲੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਗ਼ਮ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਸਨ ਪਰ ਉਪਾਸ਼ਕ ਕਹਿਣ ਲਗਾ ਕਿ ਜੇ ਤੂੰ ਲੇਖਕ ਬਣਨਾ ਹੈ ਤਾਂ ਨੱਕ ਘੁੱਟ ਕੇ ਸਿੱਧੀ ਅੰਦਰ ਸੁੱਟ ਲਾ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਢਾਹ ਕੇ ਵੀ ਪਿਆ ਦਿਆਂਗੇ। ਮੈਂ ਬਥੇਰਾ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਤਾਂ ਇਕ ਸਟੂਡੈਂਟ ਹਾਂ ਤੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਅਨਜਾਣ ਹਾਂ ਪਰ ਉਹ ਨਾ ਮੰਨਿਆ।

----

ਜਦੋਂ ਅਰਧ ਸ਼ਰਾਬੀ ਹੋ ਗਏ ਤਾਂ ਓਸ ਜੇਬ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਚਿੱਠੀ ਕੱਢੀ, ਲਿਫਾਫੇ ਵਿਚ ਬੰਦ ਕੀਤੀ ਤੇ ਉਹ ਲਿਫਾਫਾ ਮੇਰੇ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਦਿਤਾ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਇਸ ਉਤੇ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦਾ ਨਾਂ ਪਤਾ ਲਿਖ ਦੇ। ਮੈਂ ਲਿਖ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਓਹ ਕਿੰਨਾ ਚਿਰ ਘੂਰ ਕੇ ਲਿਫਾਫੇ ਵੱਲ ਵਿੰਹਦਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਫਿਰ ਪੈਰ ਚੋਂ ਜੁੱਤੀ ਲਾਹ ਕੇ ਸੱਤ ਵਾਰ ਲਿਫਾਫੇ ਉਤੇ ਮਾਰ ਕੇ ਲਿਫਾਫਾ ਪਾੜ ਕੇ ਟੁਕੜੇ ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਦਿਤਾ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਜਾ ਭੱਜ ਜਾ.... ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਮਿਲਾਂਗੇ।

----

ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਉਪਾਸ਼ਕ ਦੀ ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਉਤੇ ਸਾਈਕਲ ਚਲਾਉਂਦਿਆਂ ਐਕਸੀਡੈਂਟ ਵਿਚ ਮੌਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੀ ਸ਼ਨਾਖ਼ਤ ਲਈ ਜਦ ਪੁਲਸ ਨੇ ਉਹਦਾ ਬਟੂਆ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਵਿਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦਾ ਪਤਾ ਤੇ ਫੋਨ ਨੰਬਰ ਸੀ। ਪੁਲਸ ਵੱਲੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਨੂੰ ਫੋਨ ਤੇ ਉਪਾਸ਼ਕ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਤਾਂ ਇਸ ਸ਼ਖ਼ਸ ਨੂੰ ਜਾਣਦੀ ਤੱਕ ਨਹੀਂ।

ਹਰਭਜਨ ਮਾਂਗਟ - ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ – ਆਸਤਿਕ ਕਿ ਨਾਸਤਿਕ?

2009-05-03T13:32:00.000-07:00

ਇੱਕ ਵਾਰ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਉੱਘਾ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ ਵੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ।
...

ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਅਕਾਲੀਆਂ ਦਾ ਸੀ। ਓਥੇ ਸੇਖੋਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਰਪੰਚ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ ਸੇਖੋਂ ਸਾਹਿਬ ਮੇਰੇ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਲ ਦੇ ਦਿਓ....ਫੇਰ ਸਾਰੀਆਂ ਵੋਟਾਂ ਥੋਡੀਆਂ! ਸਵਾਲ ਹੈ: “ਸੇਖੋਂ ਜੀ! ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਰੱਬ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਓਂ?”

.....

ਸੇਖੋਂ ਸੋਚਾਂ ‘ਚ ਪੈ ਗਿਆ ਤੇ ਫੇਰ ਬੋਲਿਆ, “ ਸਰਪੰਚ ਸਾਹਿਬ! ਮੈਂ ਰੱਬ ਨੂੰ ਤਾਂ ਨਈਂ ਮੰਨਦਾ..ਪਰ....ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ!”

....

“ਬੋਲੇ ਸੋ ਨਿਹਾਲ” ਦਾ ਨਾਅਰਾ ਗੂੰਜਿਆ ਤੇ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਵੋਟਾਂ ਸੇਖੋਂ ਨੂੰ ਪੈ ਗਈਆਂ। ਇਹ ਵੱਖਰੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਆਉਂਣ ਤੇ ਸੇਖੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ ਤੇ ਜ਼ਮਾਨਤ ਜ਼ਬਤ ਹੋ ਗਈ।

ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਮੋਮੀ – ਅਸਲੀ ਲਾੜਾ ਕੌਣ ?

2009-04-20T17:09:00.000-07:00

ਸੁਰਗਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਹਰਪਾਲਜੀਤ ਪਾਲੀ ਨੇ ਯਤਨ ਤਾਂ ਬੜੇ ਕੀਤੇ, ਆਪਣੀ ਫੋਟੋ ਸਮੇਤ ਵਿਆਹ ਲਈ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਪਰ ਕੋਈ ਕੁੜੀ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਂਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਾ ਹੋਈ। ਆਖਰ ਜਿਥੇ ਉਹਦੀ ਗੱਲ ਬਣੀ, ਓਥੇ ਸ਼ਰਤ ਸੀ ਕਿ ਜੰਜ ਬੱਸ ਤੇ ਆਵੇ। ਪਾਲੀ ਕੋਲ ਏਨੇ ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ ਸਨ ਪਰ ਮਰਦਾ ਕੀ ਨਾ ਕਰਦਾ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਸੀ। ਆਖਰ ਜੋ ਬੱਸ ਮਿਲੀ, ਉਹਦਾ ਡਰਾਈਵਰ ਰੱਜ ਕੇ ਅੜਬ ਤੇ ਸ਼ਰਾਬੀ ਸੀ। ਬੋਤਲ ਪੀਤੇ ਬਿਨਾ ਉਹ ਬੱਸ ਚਲਾਉਂਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਈ ਨਾ ਹੋਇਆ।

----

ਰਾਹ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਦਾਰੂ ਚੜ੍ਹ ਗਈ ਤਾਂ ਬੱਸ ਖਲ੍ਹਾਰ ਕੇ ਇਕ ਰੁੱਖ ਥੱਲੇ ਲੰਮਾ ਪੈ ਗਿਆ ਕਿ ਨਸ਼ਾ ਉਤਰੂ ਤਾਂ ਤੁਰੂੰ। ਸ਼ਰਾਬੀ ਹੋਇਆਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਜਾਹ ਜਾਂਦੀਏ ਹੋ ਜੇ। ਓਧਰ ਜੰਜ ਲੇਟ ਹੋਈ ਜਾਵੇ। ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਉਠਾਇਆ ਤਾਂ ਇਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਠੇਕੇ ਮੂਹਰੇ ਫੇਰ ਬੱਸ ਰੋਕ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ, “ਨਸ਼ਾ ਟੁੱਟ ਗਿਆ, ਲਿਆਓ ਬੋਤਲ, ਤਾਂ ਅਗੇ ਚੱਲੂੰ ।”

----

ਜੰਜ ਤਾਂ ਲੇਟ ਹੋਣੀ ਈ ਸੀ। ਰਾਤੀਂ ਹੋਰ ਪੀ ਕੇ ਉਲਟੀਆਂ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਤੁਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਹਿੰਦਾ, “ਮੈਂ ਤਾਂ ਸੌ ਦਾ ਨੋਟ ਦੇਵੋਗੇ ਤਾਂ ਉਠਾਂਗਾ, ਹਾਲੇ ਮੈਂ ਹੋਰ ਸੌਣਾ ਹੈ।”

ਪਾਲੀ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, “ ਯਾਰੋ! ਜੰਜ ਦਾ ਲਾੜਾ ਮੈਂ ਕਾਹਦਾ ਹੋਇਆ, ਲਾੜਾ ਤਾਂ ਇਹ ਡਰਾਈਵਰ ਈ ਹੋਇਆ।”

ਸੁਰਿੰਦਰ ਸੋਹਲ - ਪਰਦੇ 'ਤੇ ਧਰਮਿੰਦਰ ਕਿ ਵੀਹਾਂ ਦਾ ਨੋਟ..??

2009-04-04T09:47:00.000-07:00

ਆਪਣੇ ਵੇਲੇ ਦੇ ਚਰਚਿਤ ਸ਼ਾਇਰ, ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਦੇਸ਼-ਭਗਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਅਰਸ਼ੀ ਦੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ‘ਲਲਕਾਰ’ ਦਾ ਦਫ਼ਤਰ ਲੁਧਿਆਣੇ ਵਿਚ ਸੀ। ਦਫ਼ਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨੌਲੱਖਾ ਸਿਨਮਾ ਸੀ। ਇਕ ਵਾਰ ਪੰਦਰਾਂ ਦੋਸਤ ਇਕੱਠ ਹੋ ਕੇ ਆ ਗਏ।
ਇੱਕ ਨੇ ਕਿਹਾ,‘ਅਰਸ਼ੀ, ਅਸੀਂ ਫਿਲਮ ਦੇਖਣੀ ਆਂ। ਦੇਖਣੀ ਤੇਰੇ ਸਿਰੋਂ ਆਂ। ਸਾਨੂੰ ਪੈਸੇ ਦੇ।’

ਇੱਕ ਰੁਪਇਆ ਪੰਜ ਪੈਸੇ ਦੀ ਟਿਕਟ ਸੀ। ਅਰਸ਼ੀ ਨੇ ਵੀਹਾਂ ਦਾ ਨੋਟ ਕੱਢ ਕੇ ਫੜ੍ਹਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਕ ਜਣਾ ਗਿਆ। ਸੋਲ਼ਾਂ ਟਿਕਟਾਂ ਲੈ ਆਇਆ। ਅਰਸ਼ੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ,‘ਤੁਸੀਂ ਪੰਦਰਾਂ ਜਣੇ ਓਂ, ਸੋਲ਼ਾਂ ਟਿਕਟਾਂ ਕੀ ਕਰਨੀਆਂ ਸੀ?’

ਉਹ ਬੰਦਾ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ,‘ਅਰਸ਼ੀ ਤੂੰ ਵੀ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇਖੇਂਗਾ।’

ਅਰਸ਼ੀ ਆਪਣੀ ਸਦਾ-ਬਹਾਰ ਸੁਰ ਵਿਚ ਬੋਲਿਆ, ‘ਸਾਲਿਓ, ਮੈਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ ਸੁਝਣੀ ਆਂ, ਅੰਦਰ ਬੈਠੇ ਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਪਰਦੇ ‘ਤੇ ਵੀਹਾਂ ਦਾ ਨੋਟ ਹੀ ਦਿਸੀ ਜਾਣੈਂ।’

(ਗੁਰਚਰਨ ਰਾਮਪੁਰੀ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨੀ)

ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਮੋਮੀ – ਕਬਾੜਖ਼ਾਨਾ ਕਿ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ..??

2009-03-30T10:18:00.001-07:00

1966 ਵਿਚ ਮੇਰੀਆਂ 18 ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਜੇ ਮੈਂ ਮਰ ਜਾਵਾਂ’ ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ ਨੇ ਐਡਿਟ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨਿਊ ਬੁੱਕ ਕੰਪਨੀ ਜਲੰਧਰ ਨੇ ਬੜੀ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਜਿਲਦ ਵਿਚ ਛਾਪੀ ਤੇ ਉਸ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੇ ਰੇਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦੀ ਕੀਮਤ 6 ਰੁਪਏ ਰੱਖੀ ਸੀ। ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਬਹੁਤ ਦਿਲਕਸ਼ ਸੰਪਾਦਕੀ ਨੋਟ ਕਵਿਤਾ ਵਰਗੀ ਵਾਰਤਕ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਰਾਇਲਟੀ ਵਜੋਂ ਮੈਨੂੰ ਡੇਢ ਸੌ ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਕੋਲੋਂ ਮਿਲੀ। ਮੈਂ ਕੁਝ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਦੇ ਦਿੱਤੀਆਂ ਤੇ ਬਾਕੀ ਦੀਆਂ ਦੋਸਤਾਂ, ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ, ਆਲੋਚਕਾਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਵੰਡ ਦਿਤੀਆਂ।

ਸੰਨ 1975 ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਕਾਪੀ ਦੀ ਲੋੜ ਪਈ ਕਿਓਂਕਿ ਮੇਰੇ ਕੋਲ਼ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਕੋਈ ਕਾਪੀ ਨਹੀਂ ਬਚੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਮਾਈ ਸੇਵਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਇਕ ਕਬਾੜੀਏ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਓਸ ਨੇ ਝੱਟ ਕਬਾੜਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚੋਂ ਕਿਤਾਬ ਲੱਭ ਲਿਆਂਦੀ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਨੌਂ ਰੁਪੈ ਦਿਓ। ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਕੀਮਤ ਛੇ ਰੁਪੈ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਨੌਂ ਰੁਪੈ ਕਿਓਂ ਮੰਗ ਰਹੇ ਹੋ।

ਕਬਾੜੀਆ ਹੱਸ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, “ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਲੇਖਕ ਹੋ।”

ਮੈਂ ਪੁੱਛਿਆ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਤਾ ਕਿ ਮੈਂ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਲੇਖਕ ਹਾਂ। ਓਸ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸਾਡੀ ਦੁਕਾਨ ਤੇ ਰੋਜ਼ ਲੇਖਕ ਹੀ ਆਪਣੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਛਪੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਕਾਪੀ ਖਰੀਦਣ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

ਸੁਰਿੰਦਰ ਸੋਹਲ – ਕੌਣ ਸਹੀ, ਕੌਣ .........!

2009-03-22T14:21:00.000-07:00

ਸਵ. ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰ ਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਅਰਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸੂਬਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸੁਰਜੀਤ ਰਾਮਪੁਰੀ ਨਾਲ, ਲੁਧਿਆਣੇ ਚੌੜਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਤੁਰਿਆ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਅੱਗਿਓਂ ਇੱਕ ਬੰਦਾ ਆਇਆ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਗ਼ੁੱਸੇ-ਗਿਲੇ ਨਾਲ਼ ਬੋਲਿਆ,

‘ਗੱਲ ਸੁਣ ਉਏ ਅਰਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਬੇੱਹਦ ਸਿਆਣਾ, ਸੁਘੜ ਤੇ ਅਕਲਮੰਦ ਬੰਦਾ ਸਮਝਦੈਂ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗੈ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਬੇਵਕੂਫ਼ ਈ ਸਮਝ ਰਿਹੈਂ।’

ਅਰਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਜੱਫ਼ੀ ਪਾ ਕੇ ਪਿੱਠ ਥਾਪੜਦੇ ਹੋਏ ਹੌਸਲਾ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ, ‘ਤੂੰ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ ਆਪਾਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ ਸਮਝਦੇ ਆਂ।’

‘ਫਿਰ ਠੀਕ ਐ,’ ਕਹਿ ਕੇ ਗ਼ੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆਇਆ ਬੰਦਾ ਠੰਢਾ ਹੋ ਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ।

(ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਅਰਸ਼ੀ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਡਾ. ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਥਿੰਦ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨੀ)

ਸੁਰਿੰਦਰ ਰਾਮਪੁਰੀ – ‘ਪੰਛੀ’ ਭਲਾ ਕਿ ‘ਚਿਤ੍ਰਕਾਰ’?

2009-03-15T08:58:00.000-07:00

ਅਜਾਇਬ ਚਿਤ੍ਰਕਾਰ 1934 ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ‘ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ’ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਪਰਚੇ ਵਿੱਚ ਅਜਾਇਬ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਛਪੀਆਂ। 1942 ਦੇ ਵੱਡ-ਅਕਾਰੀ ਸਾਲਾਨਾ ਅੰਕ ‘ਚ ਵੀ ਉਸਦੀ ਨਜ਼ਮ ਛਪੀ। ਉਦੋਂ ਉਹ ਅਜਾਇਬ ਸਿੰਘ ‘ਪੰਛੀ’ ਦੇ ਨਾਲ ਹੇਠ ਲਿਖਦਾ ਸੀ।

ਇੱਕ ਦਿਨ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਧੀਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਉਂਗਲ ਹਵਾ ’ਚ ਲਹਿਰਾਉਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ’ “ ਅਜਾਇਬ! ਤੂੰ ਚੰਗਾ ਭਲਾ ਬੰਦਾ ਐਂ, ਜਨੌਰ ਕਿਉਂ ਬਣ ਗਿਐਂ?”

ਅਜਾਇਬ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਧੀਰ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ ਫਿਰ ਉਸਦੀ ਉਂਗਲ਼ ਵੱਲ। ਫਿਰ ਕੁੱਝ ਸੋਚਿਆ, ਮਨ ‘ਤੇ ਭਾਰ ਪਾਇਆ, ਫਿਰ ਆਪਣੀਆਂ ਦੋਹਾਂ ਕਲਾਵਾਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਤਖ਼ੱਲਸ ‘ਅਜਾਇਬ ਚਿਤ੍ਰਕਾਰ’ ਬਣ ਗਿਆ।

ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਮੋਮੀ - ਮਲਵਈ ਜੱਟ ਸ਼ਾਇਰ

2009-03-09T09:37:00.000-07:00

ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲੇ ਵੱਲ ਦਾ ਇਕ ਹਿੰਸਕ ਮਲਵਈ ਜੱਟ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰ ਗਵਰਧਨ ਸਿੰਘ ਮੁਕਤਸਰੀਆ ਇਕ ਵਾਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਪੰਜਾਬੀ ਮੁਸ਼ਾਇਰੇ 'ਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਗਿਆ ਤਾਂ ਓਥੋਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀ ਕੇ ਲੜ ਪਿਆ। ਕੁੱਟ ਮਾਰ ਵਿਚ ਚਾਰਜ ਹੋ ਅੰਦਰ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਬੜੀ ਭੱਜ ਨੱਠ ਬਾਅਦ ਜ਼ਮਾਨਤ ਤੇ ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ ਜਦ ਪਹਿਲੀ ਪੇਸ਼ੀ ਭੁਗਤਣ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀਆਂ ਕਚਹਿਰੀਆਂ ਵਿਚ ਆਇਆ ਤਾਂ ਇਹਤਿਆਤਨ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਮੁਕਤਸਰ ਵੱਲ ਦੇ ਇਕ ਲੈਂਡ-ਲਾਰਡ ਨੂੰ ਵੀ ਲੈ ਆਇਆ।

ਕੋਰਟ ਵੱਲੋਂ ਅਗਲੀ ਤਾਰੀਖ ਪੈਣ ਤੇ ਕਚਹਿਰੀਆਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਬਣੇ ਢਾਬੇ ਤੇ ਚਾਹ ਪੀਂਦਿਆਂ ਮੁਕਤਸਰੀਆ ਸਰਦਾਰ ਮੁੱਛਾਂ ਨੂੰ ਵੱਟ ਚਾੜ੍ਹਦੇ ਖੂੰਡੇ ਵਾਲੇ ਮਝੈਲਾਂ ਨਾਲ਼ ਫੇਰ ਬਹਿਸ ਪਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਕਿੱਧਰ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਓਏ! ਪੰਜ-ਪੰਜ ਘੁਮਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਮੇਰੀ ਪੰਜ ਸੌ ਵਿੱਘੇ ਜ਼ਮੀਨ ਆ।”

ਮਝੈਲ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, "ਉਏ ਮਲਵਈਆ! ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਤੇਰੀ ਪੰਜ ਸੌ ਵਿੱਘੇ ਅੱਕ, ਬੂਈਆਂ, ਭੱਖੜੇ ਤੇ ਪੋਹਲੀ ਵਾਲੀ ਬਰਾਨੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ। ਸਾਡੇ ਤਾਂ ‘ਫੀਮ ਦੇ ਟਰੱਕ ਚੱਲਦੇ ਆ, ਇਹ ਪੰਜ ਏਕੜ ਤਾਂ ਅਸਾਂ ਜ਼ਮਾਨਤਾਂ ਲਈ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਆ।”

ਦਰਸ਼ਨ ਦਰਵੇਸ਼ – ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਕਿ ਪੱਕੇ ਰਿੰਦ?

2009-03-07T09:21:00.000-08:00

ਐਵਾਰਡ ਜੇਤੂ ਦੋ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰ ਮੁਸ਼ਾਇਰਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੈੱਗ ਲਾਉਂਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਖੜ੍ਹੇ ਸੀ। ਇੱਕ ਸ਼ਾਇਰ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ : “ਆਈਸ ਕਿਊਬ ਪਾ ਯਾਰਾ! ਕਾਹਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰੀ ਜਾਨੈਂ?”

ਦੂਜਾ ਆਈਸ ਕਿਊਬ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ਼ ਦੇਖਦਾ ਬੋਲਿਆ : “ ਮੈਂ ਤਾਂ ਯਾਰਾ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਬਈ ਇਹ ਲੀਕ ਕਿੱਥੋਂ ਕਰ ਰਿਹੈ?”

ਸੁਰਿੰਦਰ ਸੋਹਲ - ਉਮਰ ਦਾ ਲਿਹਾਜ਼ ਕਿ ਭੁਲੱਕੜ?

2009-03-06T09:19:00.000-08:00

ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰ ਗੁਰਚਰਨ ਰਾਮਪੁਰੀ 80 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਗੱਲ ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਹੈ। ਇਕ ਦਿਨ ਉਸਦੇ ਘਰ ਕੋਈ ਮਹਿਮਾਨ ਆਇਆ। ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਤੇ ਮਹਿਮਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ,”ਰਾਮਪੁਰੀ ਸਾਹਿਬ, ਕੋਈ ਕਵਿਤਾ ਸੁਣਾਓ।”

ਰਾਮਪੁਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਰਤਾ ਕਿਤਾਬ ਲੈ ਲਵਾਂ। ਉਮਰ ਦਾ ਲਿਹਾਜ਼ ਹੈ, ਚੀਜ਼ਾਂ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨੇ।”

ਕੋਲ ਬੈਠੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਟੂਣਾ ਲਾਇਆ, “ਰਹਿਣ ਦਿਓ ਜੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਯਾਦਾਸ਼ਤ ਪੱਚੀ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਵੀ ਦੇਖੀ ਐ।”

(ਗੁਰਚਰਨ ਰਾਮਪੁਰੀ ਦੀ ਜ਼ੁਬਾਨੀ)

ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਮੋਮੀ - ਵੱਡਾ ਠੱਗ ਕੌਣ?

2009-03-05T10:24:00.000-08:00

ਸੁਰਗਵਾਸੀ ਐਕਟਰ ਤੇ ਲੇਖਕ ਬਲਰਾਜ ਸਾਹਨੀ ਨਾਵਲਿਸਟ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਕੰਵਲ ਦੇ ਪਿੰਡ ਢੁੱਡੀਕੇ ਆਇਆ ਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰੋਂ ਉਹਨੂੰ ਮਿਲਣ ਚਲਾ ਗਿਆ।

ਕੰਵਲ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, “ਬਲਰਾਜ ਸਾਹਨੀ ਡੰਗਰ ਚਾਰਨ ਖੇਤਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆ ਹੋਇਆ, ਬੱਸ ਆਉਂਣ ਈ ਵਾਲਾ। ਜੇ ਬਹੁਤਾ ਕਾਹਲਾ ਏਂ ਤਾਂ ਚੜ੍ਹਦੇ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਚਲਾ ਜਾ, ਸਿਆਣ ਲਏਂ ਤਾਂ ਮੰਨ ਜਾਂ ‘ਗੇ।”

ਸ਼ਾਮ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਪਹੇ ਦੀ ਧੂੜ ਵਿਚ ਵਾਗੀ ਮਾਲ ਡੰਗਰ ਲਈਂ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਪਰਤ ਰਹੇ ਸਨ। ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਚੋਂ ਬਿੰਡਿਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਇਕ ਵੱਗ ਮਗਰ ਪਸ਼ੌਰੀ ਚੱਪਲਾਂ ਪਾਈਂ ਤੇ ਉੱਚੀ ਤਹਿਮਤ ਬੰਨ੍ਹੀਂ ਮੂੰਹ-ਸਿਰ ਲਪੇਟ ਹੱਥ ਵਿਚ ਸੋਟੀ ਫੜੀ ਬਲਰਾਜ ਸਾਹਨੀ ਟੁਰਿਆ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਤਾਂ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਤੈਨੂੰ?

“....ਤੇਰੀਆਂ ਗੋਰੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਤੇ ਪਸ਼ੌਰੀ ਚੱਪਲਾਂ ਤੋਂ। ਰੋਜ਼ ਮਾਲ ਡੰਗਰ ਚਾਰਨ ਵਾਲੇ ਵਾਗੀਆਂ ਦੀਆਂ ਖੁੱਚਾਂ ਏਨੀਆਂ ਗੋਰੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ।”

ਕੰਵਲ ਦੇ ਘਰ ਆ ਕੇ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਉਹਨੀਂ ਦਿਨੀਂ ਛਪੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਦੂਸਰੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਜੇ ਮੈਂ ਮਰ ਜਾਵਾਂ’ ਬਲਰਾਜ ਸਾਹਨੀ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਤੇ ਫਿਰ ਪਹਿਲੇ ਤੋੜ ਦੀ ਕੰਗਣੀ ਪੈਂਦੀ ਦੇਸੀ ਦੇ ਦੋ ਦੋ ਹਾੜੇ ਲਾ ਕੇ ਜਦੋਂ ਕੰਵਲ ਤੇ ਸਾਹਨੀ ਮੈਨੂੰ ਬੱਸ ਚੜ੍ਹਾਉਂਣ ਅੱਡੇ ਤੇ ਆਏ ਤਾਂ ਬਲਰਾਜ ਸਾਹਨੀ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਇਕੱਠ ਬੱਝ ਗਿਆ।

ਕੰਵਲ ਆਪਣੇ ਜਟਕੇ ਅੰਦਾਜ਼ ਤੇ ਟਿੱਚਰੀ ਸੁਭਾਅ 'ਚ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, "ਉਏ! ਕੀ ਵਿੰਹਦੇ ਓ, ਇਹ ਬਲਰਾਜ ਸਾਹਨੀ ਵੱਡਾ ਠੱਗ ਆ, ਮੈਂ ਤੇ ਮੋਮੀ ਛੋਟੇ ਠੱਗ ਆਂ। ਇਹ ਐਕਟਰ, ਲਿਖਾਰੀ, ਸ਼ਾਇਰ, ਕਵੀਸ਼ਰ ਤੇ ਗਾਉਂਣ ਵਜਾਉਂਣ ਵਾਲੇ ਸਭ ਠੱਗ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਨੇ।”1966 ਦੇ ਉਸ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ ਢੁੱਡੀਕੇ ਦੇ ਅਨਪੜ੍ਹ ਤੇ ਅਧਖੜ੍ਹ ਜੱਟਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੰਵਲ ਦੇ ਇਸ ਸੰਕੇਤ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸਮਝਿਆ ਤੇ ਕਿਸੇ ਨਾ।

ਅਜੀਤ ਕੌਰ....ਭੋਲ਼ਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਾਂ ਕੰਜੂਸ??

2009-03-05T10:21:00.000-08:00

ਖ਼ੁਸ਼ਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਭੋਲ਼ੇਪਣ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਲਾਡ ਆਉਂਦਾ ਏ। ਕਨਾਟ ਪਲੇਸ ਵਿਚ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਮਾਲਕ ਏ ਉਹ। ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਪਤਾ ਈ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਸਦੀ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹੀਅਤ ਦੀ ਐਸ ਵੇਲ਼ੇ ਕਿੰਨੀ ਕੁ ਕੀਮਤ ਏ। ਅਲਬੱਤਾ ਨਿੱਕੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੀ, ਆਪਣੇ ਪਰਸ ਵਿਚ ਪਏ ਚਾਲ੍ਹੀ-ਪੰਜਾਹ ਰੁਪਈਆਂ ਦੀ ਉਹਨੂੰ ਬਹੁਤ ਫ਼ਿਕਰ ਹੁੰਦੀ ਏ। ਮਸਲਨ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਅਸੀਂ ਗੇਲਾਰਡ ਵਿਚ ਚਾਹ ਪੀਣ ਗਏ। ਇੱਕ-ਇੱਕ ਸੈਂਡਵਿਚ ਖਾਧੀ ਤੇ ਚਾਹ ਦਾ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਪਿਆਲਾ ਪੀਤਾ।

ਬਿਲ ਆਇਆ, ਅਠਾਰਾਂ ਰੁਪਏ। ਦਸ-ਦਸ ਦੇ ਦੋ ਨੋਟ ਬੈਰੇ ਦੀ ਪਲੇਟ ‘ਚ ਧਰਨ ਲੱਗਿਆ ਉਹਨੂੰ ਵਾਕਈ ਤਕਲੀਫ਼ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, “ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਪਿਆਲਾ ਚਾਹ ਦਾ ਪੀਤਾ ਏ ਤੇ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਬੁਰਕੀ ਦੀ ਸੈਂਡਵਿਚ। ਤੇ ਅਠਾਰਾਂ ਰੁਪਏ...! ਹੈ ਨਾ ਲੁੱਟ?”

ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਉਹਨੇ ਰਾਮਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਖਰੀਦੀ। ਤਿੰਨ ਸੌ ਦੇ ਕਰੀਬ ਸੀ। ਬਿਲ ‘ਤੇ ਉਹਨੇ ਸਾਈਨ ਕੀਤੇ। ਬਿਲ ਵਿੱਚੋਂ ਉਹਦਾ ਖ਼ਾਸ ਡਿਸਕਾਊਂਟ ਵੀ ਕੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ..ਤਾਂ ਵੀ ਉਹਨੂੰ ਤਕਲੀਫ਼ ਹੋਈ।

“ਦੱਸੋ ਹੁਣ ਅੱਧੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਮੇਰੀ ਤਨਖ਼ਾਹ ਤਾਂ ਗਈ !” ਉਹ ਐਕਟਿੰਗ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰ ਰਿਹਾ, ਵਾਕਈ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਸੀ। ਫੇਰ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਉਹਨੇ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਕੇ ਵੇਖਿਆ, “ਹੈਂ! ਇਹ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰੈਸ ਦੀ ਏ? ਲਓ! ਮੈਂ ਤੇ ਆਪਣਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਓਥੇ ਮੇਰੇ ਜਵਾਈ ਨੇ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਚਾਲ੍ਹੀ-ਪੰਜਾਹ ਰੁਪਏ ਹੋਰ ਡਿਸਕਾਊਂਟ ਲੈ ਦੇਣਾ ਸੀ...!”

ਹਰਭਜਨ ਮਾਂਗਟ - ਭਿਖਾਰੀ ਕਿ ਲਿਖਾਰੀ?

2009-03-05T10:18:00.000-08:00

ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੇਵਿੰਦਰ ਸਤਿਆਰਥੀ ਇੱਕ ਕੌਲਾ ਫੜ ਕੇ ਬਜ਼ਾਰੋਂ ਦਹੀਂ ਲੈਣ ਗਿਆ। ਰਾਹ ਵਿਚ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਸੁੱਝ ਪਈ ਤੇ ਉਹ ਖੰਭੇ ਨਾਲ਼ ਢੋਅ ਲਾ ਕੇ ਲਿਖਣ ‘ਚ ਏਨਾ ਮਘਨ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਕੌਲਾ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ ਕੇ ਫ਼ਕੀਰਾਂ ਵਾਲ਼ੇ ਲਿਬਾਸ ‘ਚ ਸ਼ਾਮ ਤੱਕ ਓਥੇ ਬੈਠਾ ਹੀ ਕਹਾਣੀ ਲਿਖਦਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖਾਲੀ ਕੌਲੇ ‘ਚ ਲੋਕ ਪੈਸੇ ਸੁੱਟਦੇ ਰਹੇ, ਸ਼ਾਮ ਤੱਕ ਕੌਲਾ ਪੈਸਿਆਂ ਨਾਲ਼ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਹ ਭੁੱਲ ਹੀ ਗਿਆ ਕਿ ਘਰੋਂ ਕਾਹਦੇ ਲਈ ਆਇਆ ਸੀ, ਕੌਲਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਨਵੀਂ ਕਹਾਣੀ ਨਾਲ਼ ਘਰ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਿਆ।